Mind of an Anarchist


Waarom kapitalistische economieën moeten groeien

Op een zaterdagmiddag in april ontstond spontaan een interessante twitterconversatie. Kees twitterde binnen 140 karakters, dat het vermaarde bureau McKinsey zegt dat Nederland de ‘nationale schuld moet weggroeien’. Tegelijkertijd voorziet Joseph Stiglitz, één van de invloedrijkste economen in de wereld van nu, een langdurige stagnatie van de wereldeconomie. Hiermee werd het voor Kees alleen maar verwarrender. “Wat is dan de juiste uitweg uit de huidige crisis?”, vroeg hij zich af. Ik antwoordde met een wedervraag:  Van wie moet de economie eigenlijk steeds groeien? Volgens mij leidt voortdurende economische groei alleen maar tot economische zeepbellen. Daarop berichtte Pierre, dat Stiglitz dit ook al concludeerde. Kees voegde hieraan toe, dat het aan de Mc van McKinsey zou kunnen liggen. Bij een andere Mc, McDonalds, is groeidenken namelijk ook al het devies. Nu zijn het, volgens mij, vooral de klanten die bij McDonalds voortdurend groeien, maar als McDonalds groeit, dan groeit ook de intensieve veehouderij, de afvalberg, het aantal hart- en vaatoperaties, anti-biotica in dieren en dergelijke. En er zijn nog veel meer bijkomende groeipijnen, waardoor overigens voor sommigen de portemonnee ook groeit. Tijd dus om eens even stil te staan bij het begrip economische groei.

Op school leerde ik dat de economische geldberg vooral groeit door rente. Stel: u wilt nog voor het WK voetbal die mooiere televisie kopen. Hij is nu in de aanbieding en kost nu slechts €1.000. U heeft dat bedrag echter nog niet bij elkaar gespaard en dat voelt niet goed. Op uw oude televisie ziet u een reclame voor het ‘goedkoop’ lenen van geld tegen betaling van slechts 10% rente. Hoe dat goedkoop is kan ik overigens niet ontdekken, maar goed, uw geduld is op en de televisie moet er nu komen. U gaat naar één van de systeembanken die samen al het geld van de wereld bewaren. U blijkt niet de enige, die er zo over dacht en moet aansluiten in een lange rij leners. De banken lenen al hun geld uit tegen 10% rente. De leners krijgen een terugbetalingsregeling en betalen allemaal €100 euro meer, de rente. De banken krijgen dus meer terug dan dat er werkelijk geld is. Waar komt dat meerdere vandaan?

Ongeveer 10% van de wereldbevolking heeft zoveel geld over, dat ze flink kunnen sparen. Zij zetten hun geld op de bank en krijgen daar flink rente voor zonder er iets voor te hoeven doen en worden zo slapend rijker. Cijfers geven aan dat ongeveer 80% van de wereldbevolking voor de rentekosten op moet draaien en dat de resterende 10% ongeveer quitte speelt. Die rentekosten worden steeds doorberekend. Behalve in de televisie zit er dus ook rente in de kosten van brood, fietsen, de bloemen voor je moeder enzovoorts. Knappe rekenaars hebben uitgerekend dat je op deze manier jaarlijks veel meer rente betaalt dan je op je spaarrekening krijgt. Behalve dus die 10% rijksten. Rente is dan ook een bedenksel van mensen die het toch al goed hadden. Dit lees je echter in geen enkel economische theorieboekje. Daarin wordt steeds uitgelegd dat rente er nu eenmaal gewoon bij hoort.

Door al die rente neemt de inflatie toe. De waarde van je geld neemt dan af, omdat er op papier meer geld is dan in alle portemonnees op de wereld bij elkaar. Voor de hele rijken is een hogere inflatie nog niet zo’n probleem. Zij hebben genoeg spaargeld, dat meer rente ontvangt dan de inflatie kost. Mensen uit welvarende landen die last hebben van de inflatie willen echter hun koopkracht niet verliezen en vragen loonsverhoging, meer geld om hetzelfde te kopen. Dat geld moet dan wel bijgedrukt worden en voor we het weten zitten we in een inflatiespiraal en moet er steeds meer geld gedrukt worden. Ook eisen deze mensen wel lagere prijzen voor producten, die dan dus goedkoper geproduceerd moeten worden. Dat leidt tot heel andere druk, vooral op arbeid. Dat moet steeds goedkoper en de goedkoopste arbeid vind je in een land met lage lonen, een ‘derde wereld’ land. Echter, daar wonen de mensen zonder spaargeld en ook zij moeten door de inflatie meer betalen voor hun dagelijkse behoeften. Op loonsverhoging hoeven zij zeker niet te rekenen. Zo exporteren de beter bedeelden hun geldontwaarding, en ontstaat lastenverzwaring vooral voor de armen, die het toch al lastig hadden.

De armsten hebben dus ook meer geld nodig. Daarvoor hebben we een Wereldbank bedacht, die deze landen dat extra wel willen lenen. Tegen betaling van rente natuurlijk. En dus hoopt alle niet-betaalde rente zich op in de arme landen. Zij zullen nooit genoeg geld hebben om die rente te betalen, terwijl de prijzen overal blijven stijgen. Dan moeten de banken gezamenlijk hun niet-inbare rentevorderingen afschrijven, hetgeen weer leidt tot een hoop gejammer en geklaag van de allerrijksten, want het was uiteindelijk hun geld dat uitgeleend werd. Zij schreeuwen vervolgens het hardst om spijkerharde bezuinigingen. Momenteel horen wij dat geschreeuw momenteel dagelijks vanuit Den Haag. Eigenlijk is het een signaal dat economische groei onmogelijk wordt, want niemand betaalt de rente op hun geleende geld meer. En aflossen van de schuld wordt ook al steeds moeilijker (Griekenland, Portugal, Verenigde Staten, derdewereldlanden). De afwaardering van hun vorderingen moet dus op een andere manier worden afgewenteld. En zo wordt het collectief getroffen door het verlies, dat geleden wordt door slechts 10% van de wereldbevolking, en wordt de economie overwoekerd door rente.

In een Cooperatieve Anarchie is dat niet acceptabel. Een anarchistische economie bloeit zonder rente. Daar wordt al over nagedacht en als wij allemaal daar eens goed over na zouden denken, dan moeten wij toch tot intelligentere oplossingen kunnen komen. Dat begint bij het aan de kant zetten van het idee dat verrijking voor iedereen leuk is en bij een stevige vermindering van onze hebzucht.

NB: Islamitsiche banken werken al zonder rente. Misschien kunnen we van hen leren hoe dat werkt.

Advertenties

2 reacties so far
Plaats een reactie

[…] Waarom kapitalistische economieën moeten groeien April 2010 Geef een reactie LikeBe the first to like this post.Geef een reactie tot nu toe Plaats een reactie RSS feed voor reacties op dit bericht. TrackBack URI […]

Pingback door 2010 in review « Mind of an Anarchist

Goed verhaal, maar laten we het vooral seculier houden.
De veelbenoemde “drang naar meer” is ook maar een opinie. Gelet op het genetisch adaptatie-vermogen van de mens, moet eea mogelijk zijn (tenzij we aliens zijn met een andere missie).

Reactie door Max




Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s



%d bloggers liken dit: