Mind of an Anarchist


Opstand in Klas M2C

Als ik mijn kinderen vraag of ze school leuk vinden, dan antwoorden ze dat school prima is ‘als het maar niet zo vreselijk saai’ was. Ze vinden dat er weinig boeiends geleerd wordt en zeker nauwelijks dingen die er volgens hun toe doen. En natuurlijkt volgt ook de onvermijdelijke klacht dat er zoveel ‘moet’en dat aan leerlingen nooit iets gevraagd wordt, behalve natuurlijk in overhoringen, proefwerken, tentamens en examens. Als ouder kost het me moeite om ze te motiveren. Ik kan ze namelijk geen ongelijk geven. Zover mijn geheugen reikt zijn deze klachten over school van alle tijden.

Scholen zijn als een gevangenis. Lesprogramma’s zijn helemaal dichtgetimmerd. Een eigen leerbehoefte kan een kind niet meer ontwikkelen. Het zijn indoctrinatieprogramma’s geworden,gemaakt door volwassenen die bepalen hoe kinderen zich inde maatschappij zouden meeoten gedragen. Leerlingen zitten tegenwoordig opgesloten in leslokalen met een chipsysteem waarin hun aanwezigheid de hele dag wordt bijgehouden. De analogie met de enkelband van een gedetineerde en het cellenblok van een gevangenis is groot. Gedurende de dag moeten leerlingen gehoorzamen aan de wil van docenten en schoolleiding en dat een aantal jaren aaneengeketend tot het moment dat via een landelijk eindexamen het vonnis wordt geveld of de leerling zijn of haar vrijheid terugkrijgt en in de maatschappij kan worden vrijgelaten. Daar wordt volgens mij niemand vrolijk van, dus ook onze kinderen niet.

In plaats van kinderen algemene nuttige kennis en vaardigheden aan te leren, die ze in hun leven kunnen gebruiken (zoals schrijven, lezen en rekenen) zijn de huidige lesprogramma’s nog het best te vergelijken met socialisatieprogramma’s. Deze programma’s zijn volgens mij vooral ontwikkeld op basis van zaken die in de wereld van volwassenen fout gaan en waar onze kinderen nauwelijks iets aan kunnen doen. Het zou fijn zijn als kinderen zelf in overleg met hun ouders en docenten een voor hen passend en boeiend leerprogramma kunnen vaststellen.

Het schoolsysteem is zo ontwikkeld, dat maar al te duidelijk is wie de toekomstige sociaal zwakkeren zullen zijn en wie de kansrijke begaafden. Als een leerling voor een vakantie- of bijbaantje solliciteert is het al van belang of je moet antwoorden met VMBO,  HAVO of VWO.  Het kind wordt meteen in een hokje geplaatst. Nog nooit was zo duidelijk, dat als je voor dubbeltje geboren bent het wel verdomd lastig is om als kwartje te eindigen en de kasteverschillen worden steeds groter. Docenten geven liever les aan de zogenaamd meer gemotiveerde kansrijke hoger begaafden, dan aan de vooraf als niet-gemotiveerd bestempelde VMBO’er. Geen mens die zich druk maakt over de vraag waarom de motivatie zo laag is. Het probleem ligt volgens volwassenen bij het kind en zelden bij de leeromgeving die hem/haar geboden wordt. Kinderen worden op deze wijze al vroeg in hun ontwikkeling als mens gestuurd richting een behoefte die er in de maatschappij van volwassenen bestaat: meer IT’ers, meer vakmensen in de zorg, meisjes moeten ook techniek leren, enzovoorts. Hoe overheersend vinden wij dat eigenlijk? Wij, volwassenen, hebben het steeds over vrije ontwikkeling van mensen. De leerplicht lijkt sterker dan het recht op onderwijs.

Eigenlijk worden kinderen niet als compleet mens beschouwd. Ze zijn volgens de overheersende volwassenen nog niet af en dienen op school te worden voorbereid op ‘later’. Kinderen moeten leren voor hun toekomst, en begrijpen volgens volwassenen pas later waar dat gedoe op school goed voor was. Op school wordt kinderen door volwassenen, die claimen de noodzakelijk kennis te hebben, steeds verteld wat goed voor hun is. En met het verstrijken van de schooljaren worden de toekomstige ontwikkelingmogelijkheden voor een kind steeds kleiner, omdat steeds weer door volwassenen bepaald wordt wat er nog wel en niet mogelijk is. Volgens mij is dat een zeer effectieve manier om de intrinsieke motivatie van kinderen om te willen leren kinderen er uit te slaan. Het begint met de eerste officiele schooldag. Kinderen kijken er naar uit om naar die school te mogen gaan, maar de lol is er al snel af. Wij, volwassenen, benoemen dit proces ook nog eens als een heel ‘natuurlijke’ ontwikkeling van het kind. Ik kan er echter niets natuurlijks aan vinden. Ons onderwijssysteem heeft eigenlijk heel barbaarse trekken.

Als je vind dat je voor iemand moet denken, dan zou dat moeten zijn omdat hij/zij het nog niet weet en niet, omdat je vind dat het minderwaardig mens is die ‘beschermd’ moet worden. Kinderen zijn geen sociaal zwakkeren.  Waarschuw kinderen voor gevaren zoals je dat een volwassen vriend zou doen. Gewoon omdat het gevaar nog niet bij ze opkomt. Dan benader je het kind volwaardig. Ik heb gemerkt, dat mijn kinderen helemaal niet onbezorgd waren. Regelmatig verrassen ze me met gedachten, waarvan ik als volwassene dacht, dat kinderen die nog niet konden hebben. Een zorgeloos leven is ook voor kinderen niet van toepassing. Laten we ze dus juist heel bewust leren hoe met die zorgen om te gaan, alsof het volwaardige mensen zijn. Leer kinderen verantwoordelijkheden aan. Dat gaat het beste door ze ook ergens verantwoordelijk voor te maken. Met het geven van straffen gaat dat niet lukken. Daarmee groeit alleen maar het verzet tegen de overheersing. Op scholen is dat snel merkbaar, maar ook thuis in het gezin, waar ouders door opvoedkundigen en andere kundigen steeds middelen aangereikt worden, die lijken op die van het strafsysteem van een school. Vrij ontwikkelen of op laten groeien in een dressuursysteem? Als een school voor een kind een boeiende en interessante leeromgeving biedt, dan hebben we geen Leerplichtwet nodig. Kinderen zullen graag naar die school willen. Maak van scholen weer plekken waar een hoop te leren valt.

Advertenties

13 reacties so far
Plaats een reactie

met name het woord; eigen verantwoordelijkheid vind ik een trigger, als ik terug denk aan mijn schooltijd waren de momenten van fun en eigen activiteiten vaak de meest leerzame fases. Ik herinner mij een project over Surima waaraan we vrij mochten werken. tot op de dag van vandaag herinner ik mij hier nog stukken uit. dan kan ik niet zeggen van lesboeken en lesstof van de Leraar of lerares.

grt Leo crombach

Reactie door Leo Crombach

Als je uit dit verhaal de conclusie trekt: de ontwikkeling en toekomst van de leerling wordt teveel van tevoren bepaald en gestuurd in de richting waarin de maatschappij dat wil, volkomen mee eens. Echter: Met de stelling dat de leerling meer vrijheid zou moeten krijgen om de eigen schoolperiode naar wens in te richten ben ik, zelf leerling 5 VWO, het misschien verbazend, oneens. Ik vind het een prachtig idee dat iedere leerling plezier in het leren en in school krijgt door zelf zijn/haar schooldag in te richten, maar dit enigszins utopische idee zal nooit kunnen worden verwezenlijkt. Simpelweg omdat de gemiddelde, en zelfs de bovengemiddelde leerling de discipline niet kan opbrengen om zelf te bepalen of, en hoe, hij/zij naar school gaat. Er is bij mijn weten ooit een proef geweest met een dergelijk systeem in de 2e fase, en dit is uitgedraaid op een compleet fiasco. men kan namelijk niet serieus van leerlingen verwachten dat zij hun ‘vrije tijd’, eigenlijk bedoeld als studeertijd, gaan besteden aan het maken van huiswerk of voorbereiden van proefwerken etc.
Het ‘in hokjes stoppen’ van leerlingen is een zeer slechte ontwikkeling in het onderwijs, maar waar een leerling totaal niet mee zal kunnen omgaan is te veel vrijheid in het onderwijs. er moet discipline heersen, maar wel zodanig dat iedere leerling in zijn/haar waarde wordt gelaten.

grt Yuri vd Werf
5VWO Bernardinuscollege, Heerlen

Reactie door Leo Crombach

Hallo Henk.
Ik ben geraakt door het etiket wat je op je geplakt krijgt, door de opleiding die iemand volgt, ik moest aan oud minister Ritzen denken(kwam uit Heerlen). Hij zat eens in de tv uitzending schoolbanken, met al zijn 6e klas genoten , hij zei; ik had het geluk aan de goeie kant van de straat geboren te zijn,ik mocht gaan studeren, aan de overkant was een koloniesbuurt, een buurt vol mijnwerkershuisjes, je kunt je voorstellen dat voor de meeste jeugd geen keuze mogelijkheid was en je toekomst al vast stond, nl zo vlug mogelijk de mijn in en geld verdienen.
Ik heb nooit zo’n vertrouwen gehad in de opvoedkundige talenten van leraren (gebaseerd op ervaring)daarom vond en vind ik nog steeds,dat thuis,de beste basis voor ontwikkeling en groei voor kinderen is,daar krijgen ze de normen en waarden , hoe je met elkaar omgaat,geleerd, waardoor hun zelfverzekerheid groeit, zodat ze leren initiatief te tonen op school, door eigen bedachte projectjes en mondig zijn om deze goed te kunnen beargumenteren.Ik heb vaak genoeg stagieres begeid en ik wist na een dag al uit welk “nest” deze jongeren kwamen.Ik denk niet dat er vlug iets verandert op de scholen, maar kinderen kunnen dat zeker wel, als ze zich samen pakken en innitiatief tonen in eigen gemaakte projecten, eigen innitiatief zorgt altijd voor een visie die je altijd goed kunt beargumenteren en dat maakt je sterk. Niet voor niets is er het spreekwoord..SAMEN STA JE STERK….
grt Truus.

Reactie door Gedachtengangen

Hallo Henk,

meteen een citaat:

“Het kind wordt meteen in een hokje geplaatst. Nog nooit was zo duidelijk, dat als je voor dubbeltje geboren bent het wel verdomd lastig is om als kwartje te eindigen en de kasteverschillen worden steeds groter.”

Ik ben het helemaal met u eens. Ik ben namelijk VWO’er, Havist én VMBO’er geweest.
Ik kan u ook vertellen dat toen ik op havo zat/zit, wij (de leerlingen) vaak de legendarische (vaak geschreeuwde) woorden: Dit gedrag past totaal niet bij een havo klas, en, Jullie gedragen je als een stel vmbo’ers, JA ECHT(!),(dit kwam uit de mond van een leerkracht die het bijna gehad had met zijn hele carriere en het liefst de klas uit wilde om ergens rustig af te koelen, zonder leerlingen in de buurt want dan zouden ze de volgende keer waarschijnlijk aan zijn “autoriteit als leerkracht” twijfelen.)

Deze woorden heb ik, vreemd genoeg, nóóit als VMBO’er gehoord (natuurlijk in een andere context ,maar toch.)
Waarom niet? Want leerlingen zijn immers leerlingen, we zijn allemaal hetzelfde, toch?

Dit staat in de grondwet en wordt natuurlijk ook vermeld in onze schoolgids.
Ik weet namelijk wat het probleem is in het huidige systeem, er is geen wederzijds vertrouwen tussen leerkracht en leerling. Voor de leerkracht is het zijn baan, wat ongeveer gelijk staat aan wat school voor de leerling is.
Leerlingen hunkeren namelijk naar iemand die ze begrijpt (vooral leerlingen in een slechte thuissituatie).
Als een leerling een gemotiveerde leerkracht heeft is dat heel goed te zien en te merken.

Het probleem ligt dus niet bij de leerling, maar bij de leerkracht. Want van iemand die je inspireert, neem je iets aan.

voorbeeld. De Cradle to Grave leerkracht: legt zijn stof volgens het boekje en eentonig uit. Wordt vaak gekenmerkt door saaiheid en verminderd zelfvertrouwen, leerlingen halen slechte punten en hij heeft weinig autoriteit door weinig ruggegraat of teveel autoriteit door het vele straffen.
Hij zorgt ervoor dat je begint (Cradle) en zo gedemotiveerd word door de eentonigheid van de stof dat je zweert nooit meer een boek aan te raken over de lesstof uit zijn lessen, het onvermijdelijke en onomkeerbare Grave van leerzucht.

Daarintegen; De Cradle to Cradle leerkracht die je motiveerd en aanmoedigt om zelf te ontdekken en leren. Dit soort leerkrachten word herinnerd en heeft van nature weinig absenten.
Hij begint (cradle) en na zijn uitleg wil je meer weten en ben je gemotiveerd om verder iets te doen, dit is een blijvende(cradle).

Dit soort leraren wint prijzen, of ten minste goede studieresultaten van zijn leerlingen.

Zo ziet u dat het ligt aan de omgeving waarin de leerling leert,en dat het een omgeving is waar ze niet alleen stof maar ook normen en waarden meekrijgt, en dat schijnt niet meer belangrijk te zijn.

Met vriendelijke groet,
Joyce Crombach.
5 Havo, Charlemagne College Kerkrade.

Reactie door Leo Crombach

perfect geantwoord en heel helder beschreven, een voorbeeld, Peggy deed eerst de biologische school, vanwege haar droom, Green Peace,ze stond letterlijk en figuurlijk op de barricades, daarna vooropleiding voor vwo..was een pretpakket voor Peggy, veel lol en niets geleerd, want ze had de vrijheid om keuzes te maken, leren of niet (Yurie jouw punt). Peggy heeft voor zorg gekozen door allerlei omstandigheden(een blog waard trouwens) en het bleek de perfecte keus voor haar te zijn, op een gegeven moment werd zij uitgekozen voor de allernieuwste opleiding mbo verpleegkundige en ze is gegaan.Trots ben ik op haar, waarom? Vroeger kwamen haar boeken niet verder dan de trap of op de verwarming, maar dit was een studie waar je je moest laten zien, zelf innitiatief tonen z, zelf alles uitzoeken, ik kwam bij haar koffie drinken en de mond viel me open..Peggy aan het studeren.Je kunt je dus afvragen wat of waar een kind de drive vind om zich volledig in tezetten en wat goed is voor zijn/haar ontwikkeling. Het blijft in mijn ogen altijd een gelukstreffer en opeens moet ik denken aan het woord van Leo…is het TIMING?

Reactie door Gedachtengangen

Beste Yuri,
De vraag die bij mij opkomt bij het woord discipline is: Moet een kind gedisciplineerd worden of reiken we het kind handvatten aan voor het ontwikkelen van zelfdiscipline? Disciplineren op school komt m.i. niet verder dan netjes in een rij in de klas zitten en je mond houden. Verder wordt je gezegd huiswerk te doen op straffe van…. Ik raak daar niet gemotiveerd van. Thuis werkt het ook niet. Ik heb het zelf ook geprobeerd met mijn kinderen en ze aan het huiswerk zetten op straffe van bijvoorbeeld niet meer TV kijken of niet achter de computer zitten werkt niet. Ze raffelen hun huiswerk en slaan je vervolgens om de oren met gevleugelde termen als ‘afspraak is afspraak’. Gevolg was steeds een hoop frustratie in huis, bij mij als ouder (dat gepuber moet maar eens afgelopen zijn) en bij het kind, en die heeft die frustratie dus zowel op school als thuis.
Helemaal vrij laten in de eigen keuze is m.i. wat anders dan de vrijheid die ik bedoel. Het gaat er om dat je kinderen leert inzien waarom keuzes maken in hun tijdsbesteding belangrijk is, dat een dag maar 24 uur heeft en dat je ze verantwoordelijk maakt voor hun eigen planning. Onlangs daarover weer een gesprk met de oudste zoon gehad.Moest even begrijpen dat school, voetbaltrainingen, vriendinnetje, WarCraft, TV kijken enz. wellicht niet allemaal op één dag kan. Zo moet hij toch leren omgaan met beperkingen, de juiste maat kennen en vooral keuzes maken. Ik moet niet willen dat hij dierenarts wordt, maar hijzelf. En als dat echt zo is dan weet hij ook wat hij daar voor moet doen. Vereist van ons als ouders ook een ander soort gesprek met je kinderen, een gesprek met een volwaardig mens en niet betuttelen, koeieneren, dirigeren, enzovoorts.
Belangrijk is voor ons als ouders gebleken dat als hij eenmaal keuzes maakt, dat we hem daarin steunen. Of hij vervolgens op zijn bek gaat of niet, daar moet hij zelf even achter komen. Sinds die gesprekken (in december was het weer zo ver na het eerste rapport :-))gaat hij heel lekker op school, met een opgeruimd hoofd. En af en toe moeten we hem weer even aan die gesprekken herinneren, maar het geeft zoveel meer rust bij iedereen. En straffen doen we allang niet meer, ik confronteer ze liever met de gevolgen van hun keuzes en hoop dat ze daarna weer een beetje beter begrijpen, dat zij daar zelf anders in hadden moeten acteren.

Reactie door Henk Hogeweg

Aan Truus,
Volgens mij wordt je thuis opgevoed en op school vindt een deel van je vorming plaats.

Reactie door Henk Hogeweg

Beste Joyce,
Ik snap jouw redenering wel. Stapelaars, (zsoals mensen worden genoemd die beginnen vanaf een lagere studie de één na de andere vervolgstudie stapelen) ervaren de ongelijke benadering aan den lijve.
Er zijn legio voorbeelden van VMBO en MBO onderwijs waar leraren niet vervangen worden, terwijl er bij lesuitval in het VWO meteen iemand klaarstaat. Letterlijk heb ik al eens gehoord, dat ‘vervangen bij leerlingen die niet gemotiveerd zijn geen zin heeft’. Het is te triest voor woorden.

Leraren zouden kinderen moeten helpen zich voor te bereiden op een zelfstandig bestaan in de samenleving. Een combi theorie en praktijk is dus in alle gevallen noodzakelijk. Haal wat buiten is naar binnen in de klas! De praktijk, daar smullen kinderen van. Laat ze proeven, mee-maken, doen, ondervinden, ontdekken! Leren is een levenslange ontdekkingstocht. Uit stoffige boekjes valt niet veel te leren. Nieuwe kennis zit in de boeken die je nog niet gelezen hebt, buiten. Laat kinderen twijfelen, kritisch zijn, maar leer ze ook nadenken en reflecteren over wat ze beweren. Dit betekent dat er behoefte is aan leraren die zelf ook middenin het leven staan, die hun vak manschap serieus nemen en niet alleen leraar zijn ‘9 to 5’. Sleep nieuwe inspiratie narbinnen en verwonder je over hoe prachtige dingen kinderen daar over denken en van maken. ‘Ondernemend leren’ zou ik het willen noemen in plaats van ‘leren ondernemen’. Dat er iets ondernomen moet worden staat wel vast. Kijk eens met deze ogen naar Harry Potter en de Order van de Phoenix. Deze film vertelt precies hoe het is mis is met ons huidige onderwijsdenken. En luister goed naar de woorden van Harry en de kinderen die les van hem willen hebben. Bijvoorbeeld: “Hoe kunnen wij ons nu voorbereiden op de boze buitenwereld als we alleen nog theorie krijgen voorgeschoteld?”

Veel plezier op school. Ik zou graag op jouw school met jouw klasgenoten en jouw docenten hier een goed gesprek over willen hebben. Idee?

Reactie door Henk Hogeweg

Interessante discussie. Helaas draait hij om een ernstig misverstand, namelijk dat leren (zoals dat woord wordt gebruikt op school) zou gaan over ontwikkelen; het ontwikkelen van je talenten in een context van wat daarvan relevant is voor de samenleving. Een school is echter te zeer ontkoppeld van die samenleving om dat mogelijk te maken.
Menig docent en leraar begint wel met een dergelijk beeld aan zijn of haar loopbaan. Ik denk dat we allemaal warme herinneringen koesteren aan deze vakmensen. Maar vroeg of laat slaat ook bij hen het cynisme toe, of de burnout. Sommigen gaan ondergronds en overleven in het isolement van het klaslokaal.
Scholen zijn eerst en vooral bedoeld voor het rondpompen van tweedehands kennis. Ze worden dan ook bevolkt door rondpompmuizen van de grijste soort. Die stof wordt er zo hard ingestampt tot er op den duur alleen nog gestampte muisjes in de klas zitten. Mocht een leerling een originele gedachte ontwikkelen (eerste hands kennis) dan wordt dat er onmiddellijk uitgestampt door deze muisgrijze rondpompmuizen.
Scholen als muizenkooien zijn dan ook een groot succes. Ze vormen de perfecte voorbereiding op een maatschappij waarin het rondpompen van tweedehands kennis en het vertonen van conformistisch gedraag in hoog aanzien staat. Mocht het daardoor vreselijk misgaan, dan kun je je altijd verdedigen door te zeggen: maar iedereen deed het. Zolang je geen gekke dingen doet, kun je heel ver komen. En het onderwijs leert je dat. Voorwaar een prachtige prestatie.
Want stel je aan de andere kant eens voor dat iedereen zomaar zijn of haar talent achterna ging? Dat iedereen zo maar iets ging doen? Het zou een zooitje worden. ’t Is dat we nu een beetje uit het industriële tijdperk klimmen, anders hadden we gewoonweg niet genoeg mensen gehad om al die fabrieksarbeid te verrichten of kolen uit de grond te halen. Daartoe dient dat grote grijze rondpompcircus!
Gelukkig weten er altijd een paar muisjes te ontsnappen aan dit Circus Circulaire. Die worden van school getrapt of anderszins aan hun lot overgelaten. En sommigen van hen komen er dan toch, die worden muzikant of ondernemer of iets anders waar conventies eerder in de weg staan dan dat ze je helpen. Dat worden dan de muisjes die de samenleving gaan verder helpen.
De kans dat ze door hun tijdgenoten bewonderd worden, is niet bijster groot. Vaak worden ze pas veel later gewaardeerd en gaan rondpompmuizen er alsnog vandoor met de vruchten van hun ideeën. Dat is hun lot.
Eerlijk gezegd, beste mensen, zou ik aan het onderwijs niets willen veranderen. Het zou ook niet kunnen. Onderwijsvernieuwing is in mijn ogen dan ook een idioot woord.
Wat ik wel zou willen is het lot verbeteren van de muisjes die aan Circus Circulaire weten te ontsnappen. KaosPilots was daar ooit een mooi en nog steeds inspirerend voorbeeld van. Maar uiteraard vakkundig verwijderd door de opper rondpompmuis.

Reactie door Harold

Dank Harold voor deze hele mooie reactie met aanvullende inzichten. Volgens mij omstaat er inmiddels een boek over ‘Muisenissigheden, en muizenvallen in organisaties’
Ik denk graag met je mee.

gr. Henk

Reactie door Henk Hogeweg

In vervolg op het denken van Harold Janssen hierboven vraag ik me steeds vaker af of het wel zin heeft om bestaande onderwijsinstellingen proberen te laten veranderen binnen het huidige systeem. Het wordt waarschijnlijk een lange, moeizame martelgang voor iedereen om op die manier het onderwijssysteem in een transitie mee te krijgen. Misschien moeten we gewoon opnieuw beginnen. Scholen opnieuw opzetten vanuit de principes van werkelijk vrij leren, Rijnlandse en anarchistische organiseerprincipes, met mensen die deze zienswijze al hebben. Deze nieuwe scholen trekken bij succes de anderen wel over de streep. Verleiding is de enige vreedzame manier revolutie. Op 10 juni aanstaande gaan we op het 2e Rijnlandse Onderwijs Congres in Doetinchem daar met meer dan 100 deelnemers werk van maken. Het kan niet anders dan dat met zoveel denkkracht in één zaal er mooie goede uitwerkingen ontstaan, die de moeite waard zullen zijn om gerealiseerd te worden. U kunt zich daarvoor nog steeds aanmelden via een email aan secretariaat@delimes.nl
Voor meer informatie verwijs ik u graag naar http://www.delimes.nl

Reactie door Henk Hogeweg

[…] Opstand in Klas M2C May 2010 11 comments 4 […]

Pingback door 2010 in review « Mind of an Anarchist

[…] Opstand in Klas M2C May 2010 11 comments 4 […]

Pingback door 2010 in review « Mind of an Anarchist




Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s



%d bloggers liken dit: