Mind of an Anarchist


L’Etat c’est Nous

De huidige dominante parlementaire stelsels werken niet meer. In veel landen met zo’n stelsel laait regelmatig de discussie op te hervormen, bijvoorbeeld ons huidig kiesstelsel. Ook in Nederland werd onlangs weer het idee geopperd de kiesdistricten en het kiesstelsel te hervormen. Was het niet Minister Hillen die dit naar voren bracht? Volgens mij gaat deze discussie over iets groters dan kiesstelsels. Eigenlijk stellen we de ‘moderne’ democratische staat ter discussie. Het concept ‘staat’ of ‘natie’ is een gekunsteld concept, een onnatuurlijke manier om gemeenschappen te organiseren. Aanhangers van het begrip ‘staat’of ‘natie’ zijn meestal politici, bang dat ze hun macht, invloed en positie verliezen aan iets als kleine lokaal zelf-organiseerde gemeenschappen, regio’s zonder landsgrenzen en federaties, waarin de inwoners, ‘gewone burgers’ in hun taal, samen bepalen en besluiten in federaal of coöperatief verband. Het is lastig daarin je zin door te drijven.

Het begrip ‘staat’ kreeg zijn kracht onder andere door de unificatie van Duitsland en Italië in de 19e eeuw. Duitsland werd door Bismarck en keizer Wilhelm I gevormd en Italië door Cavour, Mazzini, Garibaldi en Vittorio Emanuelle II. De rest van de wereld heette ze van harte welkom. Eindelijk werd afscheid genomen van de rare principalen, republieken, pauselijke provincies en stadsstaten. Ze werden als officiële naties, rijken en overwinnars beschouwd, net als het Frankrijk onder zonnekoning Louis XIV. Deze rekende al eerder met geweld af met lokale zelf-organisernende gemeenschappen onder de slogan ‘L’état c’est moi’. Zijn voorbeeld werd en wordt gevolgd door recente zonnekoningen zoals Hitler, Stalin, Khadaffi, Mubarak, Kim Jong’il en andere Iwan’s de Verschrekkelijken.

Enkele eeuwen later staat het concept ‘staat’opnieuw onder druk. Onder invloed van de mogelijkheden van het internet en de sociale media, organiseren steeds meer mensen zelf hun zaken wel. Het afscheid van de verzorgingsstaat, die wel weet wat goed is voor de burgers, is al begonnen, maar nog niet tot politici en machthebbers doorgedrongen. Opkomsten bij verkiezingen zijn overal laag, want de mensen geloven niet langer in politici en al helemaal niet meer als wetgevende macht. Keer op keer voelen mensen zich belazerd door hun zognaamde parlementaire vertegenwoordigers. Gek worden ze van de bureaucratische regelgeving, die ze aan hun opleggen. Regels die steeds verder gaan, zelfs tot ver achter de voordeur, de Engelse uitdrukking ‘my home is my castle’ geweld aandoend.

De ‘gewone burger’is in veel zaken slimmer geworden dan de politici en staatsmannen die hun leven overheersen. Gedoe om zetels bij de G20, vetorechten bij de UN en dergelijk geneuzel, is niet hun ding. Ze dragen niet bij aan een betere wereld, maar splijten gemeenschappen van mensen en kosten bergen geld en energie. Gebruikmakend van hun eigen kracht en wijsheid organiseren in toenemende mate mensen hun eigen leven wel, bijvoorbeeld in lokale broedplaatsen of de Coöperatie Achterhoek, die onlangs werd opgericht. Lands- en gebiedsgrenzen gelden hierbij niet. Het zijn gekunstelde barrières, die ons meer in de weg staan dan helpen. Politieke belangen doen hierbij niet ter zake. Deze zelf-organiserende gemeenschappen geven zelf wel aan wat ambtenaren voor hun moeten faciliteren of officieel in regelgeving moeten vastleggen. Zo ondersteunt een moderne overheid de mensen. In IJsland hebben ze die les wel geleerd na de recente ervaringen met corrupte politici, die hun hoofd al te zeer lieten hangen naar industriële Iwan’s de Verschrikkelijken. De grondwet wordt daar momenteel herschreven door de mensen zelf. Daar kunnen wij een voorbeeld aan nemen. Als we dan toch echt willen hervormen, schakel dan de wijsheid van de mensen in, dan blijft het niet bij zoethouderij van de burgers. Wij, de mensen kunnen zelf heel goed aangeven wat er dan bij wet geregeld moet worden en wat niet. L’Ėtat c’est Nous!

Advertenties


WIJ, de mensen, creëren de keuzes

4 juli 2010 – Onafhankelijkheidsdag: Het (in)formatieproces van de nieuwe regering in Nederland is vleugellam. De uitslag van de verkiezingen van 9 juni 2010 geeft geen enkele linkse of rechtse coalitie de meerderheid en de ego-politieke stellingnames van partijen laten geen ruimte voor toenadering door het midden. Ook de kiezers wisten met ons kiessysteem geen duidelijke keuzes te maken. Hoog tijd om ‘WIJ, de mensen’ zelf aan het werk te zetten.

In ons huidige systeem moet er steeds iemand winnen, terwijl de grote problemen, die voorliggen om te worden aangepakt, partij-ideologiën overstijgen en om integrale wijsheid vragen. In de opiniebijlage van NRC handelsblad van 3 juli 2009 werd geschreven over een ‘rituele formatiedans’, waarna een pleidooi volgde voor een zakenkabinet met wijze, ervaren mannen en vrouwen. Het zou ook een systeemwijziging zijn, maar naar mijn idee is deze nog niet fundamenteel genoeg. Ook in een zakenkabinet ontbreken WIJ, de mensen. Het gevolg hiervan zou zijn dat we uiteindelijk toch vrij snel weer last krijgen van overheersing door een kleine groep mensen, die het voor het zeggen hebben. Voor een anarchist blijft het basisprincipe, dat WIJ, de mensen, zelf onze samenleving vormgeven. En voor een werkelijk vrije samenleving is de continue invloed en betrokkenheid van WIJ, de mensen, noodzakelijk.

Vormen voor participatieve besluitvorming zijn er al of worden ontwikkeld. Voorbeelden zijn KGOTLA en World Café bijeenkomsten. Die maken echter nog niet standaard onderdeel uit van ons huidige dominante besluitvormingssystemen. We zullen daarnast echter ook een, revolutionair, nieuw systeem moeten ontwikkelen, die meer denkkracht en wijsheid van de zwerm, het volk, toelaat. Hierbij geldt dat WIJ, de mensen, de verandering zijn! Alleen als het denken van mensen verandert, zal er ander gedrag ontstaan, bij voorkeur in een richting, die goed is voor de aarde in zijn geheel en niet slechts voor een klein gedeelte daarvan.

In participatieve besluitvormingsprocessen geldt, dat deelnemers niet slechts een enkele keer mee mogen praten over oplossingen. Mensen zijn de oplossing! Dat kan door ze verantwoordelijk te maken voor de aanpak van de volgens hun belangrijke problemen in een gemeenschap. En dat op alle niveau’s van de samenleving: persoonlijk, in het gezin, de lokale gemeenschap, de nationale gemeenschap en de internationale gemeenschap. Tenslotte maken WIJ, de mensen, allemaal de samenleving waarin wij leven. Het is te gemakkelijk daar slechts een kleine groep mensen, politici en/of zakenlui, verantwoordelijk voor te houden.

Zij die direct geraakt worden door de problemen kennen ook de oplossingsmogelijkheden. Participatieve besluitvormingsprocessen dienen er op gericht te zijn die mogelijkheden te zoeken en te onderzoeken op hun toepasbaarheid. Jim Rough, auteur van het boek Dynamic Facilitation, heeft daarvoor een prachtige werkvorm ontwikkeld: de ‘Wisdom Council’. Deze participatieve besluitvormingsmethode, die inmiddels op steeds meer plaatsen in de wereld wordt toegepast, faciliteert (NB: faciliteren is niet hetzelfde als managen of aansturen ) het zelforganiserend vermogen tot veranderen door het ontwikkelen van keuzes, hetgeen doorgaans opzichzelf al een doorbraak blijkt te zijn. Mensen ervaren het als een opluchting als ze merken, dat er verschillende oplossingen mogelijk zijn en worden toegestaan, in plaats van een opgelegde oplossing van een baas te moeten volgen.

De wijsheid die de groep ontwikkeld in de ‘choice creating’ processen van Dynamic Facilitation is enorm krachtig en stimuleert mensen daaraan bij te dragen, mee te doen en verantwoordelijkheid te nemen. En dat is juist nu noodzakelijk. Als een systeem (de aarde zoals we die nu gecreëerd hebben) in crisis verkeert en we de keuze hebben tussen een geweldadige of een niet-geweldadige revolutie, dan is het van belang de wijsheid van WIJ, de mensen, op te roepen en te komen tot een ‘groepsantwoord’ gebaseerd op vele keuzemogelijkheden. Vetrouw op dit proces en wees je er van bewust, dat als je denkt geen keuzes meer te hebben, je altijd nieuwe keuzes kunt bedenken, zolang WIJ de leidraad in ons hoofd is. WIJ, de mensen, maken de maatschappij. Doe mee!



Grenzenloos gelukkig
10 mei 2010, 21:20
Filed under: Kosmopolis, Vrijheid | Tags: , , , , ,

De afgelopen week verbleef ik in Berlijn. Ik was er nog niet eerder geweest, maar was wel benieuwd naar het gevoel van vrijheid bij de Berlijners na de val van de Muur in 1989. Achteraf was de voortdurende herinnering aan deze betonnen grens ook overheersend geweest voor mijn beleving van de stad. Door de stad ligt een lint van kasseien, die de loop van de voormalige muur aangeeft. Vreemd genoeg bleef voor mij daarmee de oude grens steeds bestaan. Iedere keer als ik de markering overstak was er het besef ‘oh, nu zijn weer in het oude DDR’ of ‘ah, West-Berlijn, toch meteen anders’. De grens is nu een toeristische trekpleister, waaromheen tegenwoordig het geld wordt verdiend aan de toeristen. Best vreemd eigenlijk, de Oost-Duisters, destijds erg ongelukkig in hun zogenaamd democratische republiek, wilden in 1989 volgens mij vooral samenlevingsvrijheid. Voor veel Oost-Duitsers betekende dit geluk. Ze kregen echter de individuele vrijheid van het westers neo-kapitalisme. Grote pleinen in het voormalige Oost-Berlijn, zoals de Potsdamer Platz en Alexander Platz zijn tegenwoordig volgebouwd met Kaufhauzen, bioscopen, restaurants en andere vermaakindustrie. Het zijn de kraaltjes en spiegeltjes van het westers geluk.

Veruit de meeste mensen op aarde hebben geen keuze. Ze zijn geboren aan de verkeerde zijde van de grens en je geboorteplaats bepaalt voor een heel groot gedeelte of je aan de gelukkige of de ongelukkige kant van de welvaart terecht komt. Je kunt er echter weinig aan doen als je per ongeluk in een arm land geboren wordt. En eenmaal aan de ongelukkige kant van een grens, dan is het nog niet zo eenvoudig om de grens over te steken. Probeer bijvoorbeeld maar eens naar de Verenigde Staten van Amerika te reizen. Het land van onbegrensde mogelijkheden en ultieme vrijheid blijkt welhaast hermetisch afgesloten, vooral voor mensen die volgens Amerikanen achter een verkeerde grens geboren zijn.

Persoonlijk vind ik het erg lastig om vrijheid te beleven, terwijl er steeds en overal grenzen zijn. Nog lastiger wordt dat als je bedenkt, dat veel van het (on)menselijk gedoe op aarde, zoals geschillen, ruzies en oorlogen, eigenlijk grensgeschillen zijn. Grenzen beperken dus niet alleen de individueel vrijheid, maar ook de samenlevingsvrijheid. En dat terwijl mensen die in grensgebieden met elkaar omgaan doorgaans niet het gevoel hebben te worden begrensd in de omgang met elkaar. Zij houden rekening met elkaars grensgebied en bouwen sociale relaties op, waarin grenzen niet hard worden gesteld, maar steeds flexibel worden gehouden, zodat er veel mogelijk is en er een hoog vrijheidsgevoel ontstaat. En bij een hoge mate van samenlevingsvrijheid voelen mensen zich gelukkig.

Grenzen zijn voor sociale wezens als mensen lastig om mee om te gaan, tenzij je je eigen individuele vrijheid boven samenlevingsvrijheid stelt. Dan is het trekken van jouw individuele grens juist erg belangrijk. Op eigen gebied, binnen jouw eigen grenzen, kun je immers doen wat jij wilt, en daarmee individueel gelukkig zijn. Met jouw individuele gedrag kun je echter een grotere groep behoorlijk ongelukkig maken, juist omdat je geen rekening houdt met elkaars grensgebied.

In mijn voorstelling van een op anarchistische principes georganiseerde samenleving zijn er zo min mogelijk grenzen. Daardoor is er automatisch meer samenlevingsvrijheid en een grotere kans op geluk. Om dit te begrijpen helpt het wellicht als je je realiseert, dat je overal geboren had kunnen worden en dus iedereen had kunnen zijn. Wij zijn allen wereldburgers, die een bepaalde mate van geluk nastreven. In mijn beleving is dat het beste mogelijk als we grenzen opheffen, zodat grensconflicten automatisch uitblijven en er veel sociale afstemming mogelijk is, waarbij samenlevingsvrijheid het uitgangspunt is. In de beleving van een anarchist kent geluk geen grenzen.