Mind of an Anarchist


Ons brein is onze handicap

“That what we are afraid of, is what thrills us the most”

Ik ben er wel eens jaloers op: mensen die een opgeruimd hoofd hebben. Ze leven een simpel leven, niet lastig gevallen door een teveel aan kennis, zorgen, of nieuwe ideeën. Ze leven op een automatische piloot. Iedere dag beleven ze weer opnieuw. Alle problemen die ze tegenkomen pakken ze op dezelfde manier aan. Niks aan de hand als het weer niet beter wordt. Ze merken het niet eens op. Morgen beginnen ze met dezelfde energie als vandaag. Grazend als een mak schaap pakken deze mensen vandaag problemen aan op dezelfde manier als gisteren. Bij tegenwind draaien ze gewoon de kont in de wind, want dan heb je er geen last van. Kuddes mensen leven op deze manier. Braaf gaan ze naar hun werk en voor ieder probleem dat voorligt of besluit dat ze moeten nemen kiezen ze die ene, twee dimensionale, aanpak: goed of fout, links of rechtsom. Voor sommige mensen is het om gek van te worden. Volgens de ‘twee dimensionalen’ zijn zij niet goed bij hun hoofd. Zij proberen namelijk hun hele brein te gebruiken en dat is nu juist hun handicap, zo wordt hun steeds gezegd.

Het leven in Nederland, een ander woord voor platland,  is lastig voor een heel breingebruiker. Je snapt er namelijk steeds minder van. Steeds benader je problemen vanuit meerdere dimensies, integraal, als ‘whole system’, maar dan kom je niet tot dezelfde oplossingen als de twee dimensionale platdenkers, die overigens een steeds belangrijker deel van de samenleving uit te lijken gaan maken. Ze zitten tegenwoordig zelfs in het kabinet. Je krijgt platdenkers jouw oplossingen ook niet aan het hoofd gepraat, want denken in meer dan twee dimensies durven platdenkers niet of nog erger: ze willen het niet. Het moet heerlijk zijn, die onwetendheid. Gewoon iedere dag dezelfde oplossing toepassen op alle vraagstukken en bij tegenwind draai je de kont in de wind en het nieuwe probleem glijdt langs je af, of zo u wilt, het ene oor in en het andere oor uit. Steeds meer mensen lijken te kiezen voor zo’n simpel leven en stoppen met nadenken. Misschien wel omdat ze er gek van worden iedere dag opnieuw hun meerdimensionale oplossing voor vraagstukken aan platdenkers te moeten uitleggen. Het gevolg is dat het leven platland er steeds onaantrekkelijker uit komt te zien voor heel breindenkers.

Zou het leven er mogelijk toch niet mooier uit kunnen zien als we in meerdere dimensies zouden kunnen denken? Als we toch eens meerdere perspectieven zouden kunnen zien? Dan komen we wellicht ook met andere oplossingen en hoeven we ook niet steeds de kont in de wind te draaien bij tegenwind. Het is maar een ‘brainwave’ hoor, maar misschien wel eentje die u op andere gedachten brengt. Ik zou platdenkers willen vragen proberen te surfen op die brainwaves. Wees er niet bang voor. Probeert u de brug tussen uw linker en rechter hersenhelft eens uit. U komt er wellicht achter, dat niet alle problemen hetzelfde zijn. Het ene probleem is complexer dan het ander. En als u het vanuit meerdere perspectieven bekijkt, dan komt u wellicht ook met andere oplossingen. Oplossingen die het probleem oplossen, zodat u de volgende dag fris aan een nieuw probleem kunt beginnen en echt een opgeruimd hoofd heeft, omdat het oude probleem niet meer bestaat. In plaats van een twe edimensinaal plan van aanpak komt u met een meerdimensionale mindmap. Ze zijn wellicht complexer, maar daarmee niet ingewikkelder (complex). Uw mindmaps bieden meerdere keuzes, nieuwe mogelijkheden. Wilt u het niet proberen? Waar bent u bang voor? Het brein is misschien wel de grootste handicap van de mens en daar moeten we dus goed mee leren omgaan. Gebruik uw hersens en loop niet steeds achter de platdenkers aan. Uw leven wordt er een stuk interessanter van.

Henk Hogeweg, organisatie anarchist

Advertenties


Wees je eigen futvoeder!

Op Valentijnsdag 2011 werd in De Waarmakerij een bijzondere dag georganiseerd: Co-lere, chaorde in het onderwijs. Ongeveer tachtig deelnemers, voornamelijk jongeren in de leeftijdscategorie 18-25 jaar, maakten er een feest van elkaar te inspireren. De meesten van de jongeren volgden geen standaard onderwijsinstelling, maar kozen voor een ‘New School’ waar ze kunnen werken aan dingen die er volgens hun toe doen. Gedreven door hun idealen, geholpen door hun soiale netwerk en nieuwsgierig naar het waarlijk begrijpen, hebben zij elkaar gevonden. Zij voorzien in hun eigen energie, want idealen hebben een eigen futvoeder. In de taal van de volwassenen heet dat ‘intrinsiek gemotiveerd’. Het energieniveau was dan ook hoog en aanstekelijk.

Te vaak  worden onze dromen en idealen door het onderwijssysteem ondergeschikt gemaakt aan kennis die volgens volwassenen een hoger nut hebben. Energiezuigers zijn het, zielloze kennis, opgedrongen aan studenten die op hun twingste al levensmoe zijn gemaakt door het huidige onderwijssysteem. Deze week verscheen het trieste bericht van twee zelfdodingen aan de Radboud Universiteit, die werden toegeschreven aan de hoge prestatiedruk en de hoge financiële lasten in het hoger onderwijs. Het huidige onderwijssysteem heeft gefaald. Hoeveel doden moeten er nog vallen om dat in te zien?

Leren is een sociaal proces van en over jezelf. Onderwijs helpt daar niet bij. Het houd je vooral af van het nastreven van je diepste verlangens. Iedereen heeft ze, maar weinigen slagen er in om ze te realiseren, omdat ze worden meegezogen in de ‘rat race’ van onderwijs en werken voor een baas. Op reguliere scholen werk je aan je CV in plaats van aan jezelf. Steeds worden we ‘gemotiveerd’ met de vraag wat we met ons leven gaan doen en leven vervolgens als  domme werkbijen, uitgeputte hamsters of afgestompte vinkspreeuwen een zielloos bestaan, totdat we met pensioen gaan en ons realiseren, dat we geen tijd en energie meer hebben onze diepste verlangens waar te maken. Als zombies en hulpbehoevende slachtoffers van het systeem laten we ons vervolgens ‘pamperen’ in verzorgingshuizen.

Ik vertel dit aan mijn kinderen in de hoop, dat ze kiezen voor een zinvol leven. Ik vertel ze hun eigen futvoeder te zijn door hun diepste verlangens na te streven, of dat nu profbasketballer is of dierenarts, dat maakt mij niet uit. Het gaat niet om mijn succes als ouder om op verjaardagen te kunnen  vertellen, dat mijn kinderen arts of manager zijn geworden. Het gaat om hun levensgeluk, hun feestje. Het enige dat ik kan zeggen is dat ik ze in hun feestje  zal steunen, maar dat ze zelf de slingers op moeten hangen. “Wees leerling en docent tegelijk en ontwikkel je als heel mens en niet enkel als werkend mens. Doe dingen die er volgens jou toe doen! Onderzoek je verlangens, die dingen die op een natuurlijke manier hun eigen futvoeder zijn. Verlangens komen vermomd en lijken onredelijk, omdat je er in ‘normale termen’  geen bestaan op kunt bouwen. Wees gerust, dit is een goed teken.”

Leren van je diepste verlangens betekent dat je je er aan overgeeft, dat je gelooft in jezelf en vertrouwt op je eigen capaciteiten. Die kun je niet onderwijzen, maar moet je ontwikkelen, jij zelf en niemand anders.  Luister naar je lichaam, je intuitie, je instinct en je capaciteiten. Je weet meer van een onderwerp, dan je vooraf had gedacht. Je kan leren, dat hoeft je niet onderwezen te worden. En als je kunt leren kun je een verschil maken in de wereld. Als je iets wilt begrijpen, ga er dan over schrijven in plaats van er over lezen. In plaats van een workshop bij te wonen, kun je er één geven. Op de Dag van de Chaorde in het onderwijs sprak ik een student, 19 jaar oud. Hij volgde op het moment VWO 5 en 6 in één jaar, was van diverse scholen gestuurd, maar gaf nu les in Levenskunde aan diezelfde scholen. Van een gebrek aan energie en motivatie was bij deze jongen niets te merken.

Als je jezelf verantwoordelijk maakt voor je eigen leerproces, dan heb je wellicht behoefte aan een mentor. Dat kan iedereen zijn, behalve een leraar. Je kunt een stille mentor vinden in iemand van wie je alle boeken leest, die je volgt op internet of iemand die je vertrouwt en die gewoon goede vragen aanje stelt, waardoor jij geïnspireerd wordt. En natuurlijk leer je van leeftijdsgenoten, vakbroeders en andere gelijken. In plaats van met elkaar te concurreren, kun je beter van elkaar proberen te leren. Het gaat er niet om hoe hoog jouw cijfer uitvalt ten opzichte van de ander. Het gaat er om wat je geleerd hebt over jouw diepste verlangens. Besteed vooral tijd en vertrouwen aan wat je al weet en waarin je gelooft. ‘New School’ heeft maar één student: jijzelf!

NB: de term ‘futvoeder’ is geleend van Maarten Toonder. Hij introduceerde het woord, en fenomeen in zijn boek De Bovenbazen.


 



2010 in review
2 januari 2011, 12:44
Filed under: Invloed, Leren, Reality Check

The stats helper monkeys at WordPress.com mulled over how this blog did in 2010, and here’s a high level summary of its overall blog health:

Healthy blog!

The Blog-Health-o-Meter™ reads This blog is on fire!.

Crunchy numbers

Featured image

A Boeing 747-400 passenger jet can hold 416 passengers. This blog was viewed about 2,400 times in 2010. That’s about 6 full 747s.

 

In 2010, there were 18 new posts, not bad for the first year! There were 18 pictures uploaded, taking up a total of 2mb. That’s about 2 pictures per month.

The busiest day of the year was December 26th with 138 views. The most popular post that day was Social Request: NU doorpakken!.

Where did they come from?

The top referring sites in 2010 were twitter.com, linkedin.com, android-vs-ipad.co.cc, noop.nl, and smc040.nl.

Some visitors came searching, mostly for sweet 16, my sweet 16, henk hogeweg, vrijheid, and keep me posted betekenis.

Attractions in 2010

These are the posts and pages that got the most views in 2010.

1

Social Request: NU doorpakken! December 2010

2

Coöperatieve Anarchie, de leukste manier van organiseren April 2010
9 comments

3

Opstand in Klas M2C May 2010
11 comments

4

Last van ideologieën April 2010
4 comments

5

Waarom kapitalistische economieën moeten groeien April 2010



WIJ, de mensen, creëren de keuzes

4 juli 2010 – Onafhankelijkheidsdag: Het (in)formatieproces van de nieuwe regering in Nederland is vleugellam. De uitslag van de verkiezingen van 9 juni 2010 geeft geen enkele linkse of rechtse coalitie de meerderheid en de ego-politieke stellingnames van partijen laten geen ruimte voor toenadering door het midden. Ook de kiezers wisten met ons kiessysteem geen duidelijke keuzes te maken. Hoog tijd om ‘WIJ, de mensen’ zelf aan het werk te zetten.

In ons huidige systeem moet er steeds iemand winnen, terwijl de grote problemen, die voorliggen om te worden aangepakt, partij-ideologiën overstijgen en om integrale wijsheid vragen. In de opiniebijlage van NRC handelsblad van 3 juli 2009 werd geschreven over een ‘rituele formatiedans’, waarna een pleidooi volgde voor een zakenkabinet met wijze, ervaren mannen en vrouwen. Het zou ook een systeemwijziging zijn, maar naar mijn idee is deze nog niet fundamenteel genoeg. Ook in een zakenkabinet ontbreken WIJ, de mensen. Het gevolg hiervan zou zijn dat we uiteindelijk toch vrij snel weer last krijgen van overheersing door een kleine groep mensen, die het voor het zeggen hebben. Voor een anarchist blijft het basisprincipe, dat WIJ, de mensen, zelf onze samenleving vormgeven. En voor een werkelijk vrije samenleving is de continue invloed en betrokkenheid van WIJ, de mensen, noodzakelijk.

Vormen voor participatieve besluitvorming zijn er al of worden ontwikkeld. Voorbeelden zijn KGOTLA en World Café bijeenkomsten. Die maken echter nog niet standaard onderdeel uit van ons huidige dominante besluitvormingssystemen. We zullen daarnast echter ook een, revolutionair, nieuw systeem moeten ontwikkelen, die meer denkkracht en wijsheid van de zwerm, het volk, toelaat. Hierbij geldt dat WIJ, de mensen, de verandering zijn! Alleen als het denken van mensen verandert, zal er ander gedrag ontstaan, bij voorkeur in een richting, die goed is voor de aarde in zijn geheel en niet slechts voor een klein gedeelte daarvan.

In participatieve besluitvormingsprocessen geldt, dat deelnemers niet slechts een enkele keer mee mogen praten over oplossingen. Mensen zijn de oplossing! Dat kan door ze verantwoordelijk te maken voor de aanpak van de volgens hun belangrijke problemen in een gemeenschap. En dat op alle niveau’s van de samenleving: persoonlijk, in het gezin, de lokale gemeenschap, de nationale gemeenschap en de internationale gemeenschap. Tenslotte maken WIJ, de mensen, allemaal de samenleving waarin wij leven. Het is te gemakkelijk daar slechts een kleine groep mensen, politici en/of zakenlui, verantwoordelijk voor te houden.

Zij die direct geraakt worden door de problemen kennen ook de oplossingsmogelijkheden. Participatieve besluitvormingsprocessen dienen er op gericht te zijn die mogelijkheden te zoeken en te onderzoeken op hun toepasbaarheid. Jim Rough, auteur van het boek Dynamic Facilitation, heeft daarvoor een prachtige werkvorm ontwikkeld: de ‘Wisdom Council’. Deze participatieve besluitvormingsmethode, die inmiddels op steeds meer plaatsen in de wereld wordt toegepast, faciliteert (NB: faciliteren is niet hetzelfde als managen of aansturen ) het zelforganiserend vermogen tot veranderen door het ontwikkelen van keuzes, hetgeen doorgaans opzichzelf al een doorbraak blijkt te zijn. Mensen ervaren het als een opluchting als ze merken, dat er verschillende oplossingen mogelijk zijn en worden toegestaan, in plaats van een opgelegde oplossing van een baas te moeten volgen.

De wijsheid die de groep ontwikkeld in de ‘choice creating’ processen van Dynamic Facilitation is enorm krachtig en stimuleert mensen daaraan bij te dragen, mee te doen en verantwoordelijkheid te nemen. En dat is juist nu noodzakelijk. Als een systeem (de aarde zoals we die nu gecreëerd hebben) in crisis verkeert en we de keuze hebben tussen een geweldadige of een niet-geweldadige revolutie, dan is het van belang de wijsheid van WIJ, de mensen, op te roepen en te komen tot een ‘groepsantwoord’ gebaseerd op vele keuzemogelijkheden. Vetrouw op dit proces en wees je er van bewust, dat als je denkt geen keuzes meer te hebben, je altijd nieuwe keuzes kunt bedenken, zolang WIJ de leidraad in ons hoofd is. WIJ, de mensen, maken de maatschappij. Doe mee!



De Wijsheid van Iedereen

De verkiezingen van 9 juni 2010 zijn weer achter de rug en meer dan ooit heb ik vragen bij de staat der Nederlanden. Nog afgezien van de uitslag, is het meer dan ooit duidelijk dat het huidige parlementaire systeem eerder leidt tot grotere verwarring en verharding van de politieke competitie, dan dat het bijdraagt aan een wijze besluitvorming. Maar goed, ik mag ook een beetje tevreden zijn. Het opkomstpercentage van slechts 73% zou wel eens kunnen betekenen, dat 27% van de stemgerechtigden heeft gekozen voor Cooperatieve Anarchie, en dat geeft mij dan weer hoop.

Van een doorslaggevend politiek mandaat is met de verkiezingsuitslag van 9 juni 2010 geen sprake. Op basis van het opkomstpercentage zou volgens mij 27% van de kamerzetels onbezet moeten blijven. Omgerekend zijn dat 41 zetels! Dan zijn er mensen die hebben gestemd op partijen die de kiesdeler niet eens haalden, zoals de Piratenpartij en Lijst Één. Dat zou zomaar nog eens 2% kunnen schelen, oftewel 3 zetels. Dan is er een groep kiezers, die bewust op een partij met een bepaald standpunt hebben gestemd, maar die partij gooit één dag na de verkiezingen dat standpunt overboord. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de PVV, die de dag na de verkiezingen haar standpunt t.a.v. de AOW-leeftijd aanpaste, waardoor verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd ineens ook bij hun bespreekbaar is. Niet al hun kiezers steunen dit besluit en stemmen dus ook niet langer volledig in met het gegeven mandaat aan de PVV. En we kunnen verwachten, dat er meer partijen tijdens de formatieperiode aan hun standpunten gaan rommelen om maar vooral mee te mogen regeren. Al met al brokkelt het gegeven mandaat aan de betrokken partijen af. Laten we aannemen, dat 10% van de stemmers anders zouden hebben gestemd als ze dit gedraaikont vooraf zouden hebben geweten.  Volgens mij is dit niet zo beroerd ingeschat, want met een regering die uit vele partijen zal moeten bestaan om de helft + 1 te kunnen halen, is de kans groot dat er heel wat ‘harde’ standpunten ineens boterzacht blijken te zijn. Hiermee vallen er weer 15 zetels af van het kiezersmandaat voor de regering. En dan is er natuurlijk nog de behoorlijke grote groep zwevende kiezers, die tot op de dag van de verkiezingen niet weten op welke partij ze willen stemmen , maar wel vinden dat het hun burgerplicht is om te gaan stemmen en vervolgens volledig irrationeel een keuze maken. Eigenlijk hadden ze op meerdere partijen willen stemmen, omdat ervoor hun meerdere partijen zijn, die hun standpunten vertegenwoordigen. Deze groep zou zomaar 30% van de kiezers kunnen omvatten en daarmee 45 zetels vertegenwoordigen. Als we dan nog eens tellen dan hebben we het over slechts 46 regeringszetels die ons de komende jaren de wet voor gaan schrijven. Ik hoop daarmee te hebben duidelijk gemaakt dat ons systeem van politieke besluitvorming niet meer werkt. Het heeft nauwelijks meer iets met democratie te maken, want veruit de meerderheid van de bevolking heeft geen invloed meer op de besluitvorming of geeft geen mandaat aan de regering. Het systeem van Thorbecke heeft zijn tijd gehad. Er is dringend behoefte aan een fundamenteel ander besluitvormingsproces met een aanpak, waarbij veel mensen steeds betrokken zijn bij en verantwoordelijk worden voor het nemen van belangrijke besluiten.

Het probleem van het systeem is dat we individueel ergens voor kiezen en dat er geen gezamenlijkheid wordt gezocht. En individueel kiezen we het liefst voor ‘meer, meer, meer’ dan voor wat nodig is voor het geheel. We zijn ons er zelfs niet eens meer bewust van. We stemmen op onze eigen individuele behoeften: minder belastingen, geen aanpassing van de AOW-leeftijd, allemaal een koophuis i.p.v. bijvoorbeeld het accepteren van belastingen (liefst naar draagkracht) voor het gezamelijk financieren van onze gezamenlijke wensen en het bouwen van sociale huurwoningen voor mensen die moeilijk aan een hypotheekfinanciering kunnen komen. Helaas, de staat der Nederlanden is er één van ‘wij hebben gewonnen, dus wij bepalen wat er gebeurt’. Ik vind dat een kwalijke moraal.

De winnaars van de verkiezingen van 9 juni 2010 zijn partijen die het nogal hoog op hebben met wetgeving en handhaving.  Ze gaan uit van de idee met wetgeving en strakke handhaving het volk weer in het gareel te krijgen en de vrijheid daarmee te bevorderen. Het gevolg is echter het tegenovergestelde. Een woud aan regelgevingen maakt ons dom, angstig en corrupt. Liever zou ik zien, dat we begrijpen dat moraliteit zich niet in wetgeving laat vangen. Het groeiende woud aan wetgeving maakt ons wantrouwend naar elkaar. Er zijn al landen op de wereld waar dit principe in hoge mate wordt toegepast, waarbij mensen voortdurend voor elkaar op de hoede moeten zijn om geen rechtszaak tegen zich aangespannen te krijgen. In deze systemen, ook wel ‘rechtstaten’ genoemd, wordt het gevoelloos volgen van de spelregels beloond met allerlei prikkels, zoals belastingverlaging en bonussen. Het gevolg is dat wenselijk gedrag niet gestimuleerd wordt, maar door iemand gewenst gedrag. Voelt u de nuance? Als je leuk meespeelt, dan is er niets aan de hand en kun je je er altijd op beroepen, dat je volgens de regels van het spel hebt gespeeld. Dat is jammer, want die spelregels krijgen in de loop van de Tijd nieuwe betekenissen en zouden dus meer in de geest moeten worden geïnterpreteerd dan letterlijk worden toegepast.

Een maatschappij gebaseerd op wantrouwen is geen goede basis voor vrijheid en zo’n samenleving lijkt mij dan ook helemaal niet leuk. Liever kies ik voor vertrouwen als basis en een houding om steeds het geheel te beschouwen in de besluitvorming, zeker als je voor andere mensen besluiten neemt. Zo’n besluitvormingsproces vraagt om dialoog, respect en een goed oordelingsvermogen van de deelnemers over gemeenschappelijke zaken. Dit betekent, dat debatten verleden tijd zijn. Debatten moeten namelijk door iemand gewonnen worden en zijn derhalve niet geschikt voor het bereiken van win-win uitkomsten.  Het is juist belangrijk om met elkaar diverse keuzemogelijkheden te creëren voor oplossing van een probleem en deze te beoordelen op hun wenselijkheid. Daarvoor dienen bij voorkeur zoveel mogelijk mensen met hun eigen verschillende belangen betrokken te zijn. Zij zijn verantwoordelijk voor het creëren van oplossingen en het nemen van besluiten. Vertrouw daarbij op het proces van een goed gefaciliteerde dialoog tussen alle belanghebbenden. De kwaliteit van de besluiten zullen u blij verrassen.

Inmiddels zijn hiervoor mooie technieken ontwikkeld, zoals ‘World Café’ en ‘Whisdom Councils’, die het proberen meer dan waard zijn. Alleen in dialoog met anderen ontstaat vertrouwen, volgens mij een heel gezonde basis voor een duurzame samenleving. Kies voor elkaar en voor de wereld en ‘never underestimate the whisdom of the crowd’!

Op 14, 15 en 16 juni zal in het Filosofiehotel in Leusden door Jim Rough een workshop worden verzorgd over ‘Dynamic Facilitation’, een dialoog voor participatieve besluitvorming met de methode van ‘Whisdom Councils’. Zie www.delimes.nl voor meer informatie.



Opstand in Klas M2C

Als ik mijn kinderen vraag of ze school leuk vinden, dan antwoorden ze dat school prima is ‘als het maar niet zo vreselijk saai’ was. Ze vinden dat er weinig boeiends geleerd wordt en zeker nauwelijks dingen die er volgens hun toe doen. En natuurlijkt volgt ook de onvermijdelijke klacht dat er zoveel ‘moet’en dat aan leerlingen nooit iets gevraagd wordt, behalve natuurlijk in overhoringen, proefwerken, tentamens en examens. Als ouder kost het me moeite om ze te motiveren. Ik kan ze namelijk geen ongelijk geven. Zover mijn geheugen reikt zijn deze klachten over school van alle tijden.

Scholen zijn als een gevangenis. Lesprogramma’s zijn helemaal dichtgetimmerd. Een eigen leerbehoefte kan een kind niet meer ontwikkelen. Het zijn indoctrinatieprogramma’s geworden,gemaakt door volwassenen die bepalen hoe kinderen zich inde maatschappij zouden meeoten gedragen. Leerlingen zitten tegenwoordig opgesloten in leslokalen met een chipsysteem waarin hun aanwezigheid de hele dag wordt bijgehouden. De analogie met de enkelband van een gedetineerde en het cellenblok van een gevangenis is groot. Gedurende de dag moeten leerlingen gehoorzamen aan de wil van docenten en schoolleiding en dat een aantal jaren aaneengeketend tot het moment dat via een landelijk eindexamen het vonnis wordt geveld of de leerling zijn of haar vrijheid terugkrijgt en in de maatschappij kan worden vrijgelaten. Daar wordt volgens mij niemand vrolijk van, dus ook onze kinderen niet.

In plaats van kinderen algemene nuttige kennis en vaardigheden aan te leren, die ze in hun leven kunnen gebruiken (zoals schrijven, lezen en rekenen) zijn de huidige lesprogramma’s nog het best te vergelijken met socialisatieprogramma’s. Deze programma’s zijn volgens mij vooral ontwikkeld op basis van zaken die in de wereld van volwassenen fout gaan en waar onze kinderen nauwelijks iets aan kunnen doen. Het zou fijn zijn als kinderen zelf in overleg met hun ouders en docenten een voor hen passend en boeiend leerprogramma kunnen vaststellen.

Het schoolsysteem is zo ontwikkeld, dat maar al te duidelijk is wie de toekomstige sociaal zwakkeren zullen zijn en wie de kansrijke begaafden. Als een leerling voor een vakantie- of bijbaantje solliciteert is het al van belang of je moet antwoorden met VMBO,  HAVO of VWO.  Het kind wordt meteen in een hokje geplaatst. Nog nooit was zo duidelijk, dat als je voor dubbeltje geboren bent het wel verdomd lastig is om als kwartje te eindigen en de kasteverschillen worden steeds groter. Docenten geven liever les aan de zogenaamd meer gemotiveerde kansrijke hoger begaafden, dan aan de vooraf als niet-gemotiveerd bestempelde VMBO’er. Geen mens die zich druk maakt over de vraag waarom de motivatie zo laag is. Het probleem ligt volgens volwassenen bij het kind en zelden bij de leeromgeving die hem/haar geboden wordt. Kinderen worden op deze wijze al vroeg in hun ontwikkeling als mens gestuurd richting een behoefte die er in de maatschappij van volwassenen bestaat: meer IT’ers, meer vakmensen in de zorg, meisjes moeten ook techniek leren, enzovoorts. Hoe overheersend vinden wij dat eigenlijk? Wij, volwassenen, hebben het steeds over vrije ontwikkeling van mensen. De leerplicht lijkt sterker dan het recht op onderwijs.

Eigenlijk worden kinderen niet als compleet mens beschouwd. Ze zijn volgens de overheersende volwassenen nog niet af en dienen op school te worden voorbereid op ‘later’. Kinderen moeten leren voor hun toekomst, en begrijpen volgens volwassenen pas later waar dat gedoe op school goed voor was. Op school wordt kinderen door volwassenen, die claimen de noodzakelijk kennis te hebben, steeds verteld wat goed voor hun is. En met het verstrijken van de schooljaren worden de toekomstige ontwikkelingmogelijkheden voor een kind steeds kleiner, omdat steeds weer door volwassenen bepaald wordt wat er nog wel en niet mogelijk is. Volgens mij is dat een zeer effectieve manier om de intrinsieke motivatie van kinderen om te willen leren kinderen er uit te slaan. Het begint met de eerste officiele schooldag. Kinderen kijken er naar uit om naar die school te mogen gaan, maar de lol is er al snel af. Wij, volwassenen, benoemen dit proces ook nog eens als een heel ‘natuurlijke’ ontwikkeling van het kind. Ik kan er echter niets natuurlijks aan vinden. Ons onderwijssysteem heeft eigenlijk heel barbaarse trekken.

Als je vind dat je voor iemand moet denken, dan zou dat moeten zijn omdat hij/zij het nog niet weet en niet, omdat je vind dat het minderwaardig mens is die ‘beschermd’ moet worden. Kinderen zijn geen sociaal zwakkeren.  Waarschuw kinderen voor gevaren zoals je dat een volwassen vriend zou doen. Gewoon omdat het gevaar nog niet bij ze opkomt. Dan benader je het kind volwaardig. Ik heb gemerkt, dat mijn kinderen helemaal niet onbezorgd waren. Regelmatig verrassen ze me met gedachten, waarvan ik als volwassene dacht, dat kinderen die nog niet konden hebben. Een zorgeloos leven is ook voor kinderen niet van toepassing. Laten we ze dus juist heel bewust leren hoe met die zorgen om te gaan, alsof het volwaardige mensen zijn. Leer kinderen verantwoordelijkheden aan. Dat gaat het beste door ze ook ergens verantwoordelijk voor te maken. Met het geven van straffen gaat dat niet lukken. Daarmee groeit alleen maar het verzet tegen de overheersing. Op scholen is dat snel merkbaar, maar ook thuis in het gezin, waar ouders door opvoedkundigen en andere kundigen steeds middelen aangereikt worden, die lijken op die van het strafsysteem van een school. Vrij ontwikkelen of op laten groeien in een dressuursysteem? Als een school voor een kind een boeiende en interessante leeromgeving biedt, dan hebben we geen Leerplichtwet nodig. Kinderen zullen graag naar die school willen. Maak van scholen weer plekken waar een hoop te leren valt.