Mind of an Anarchist


Social Request: NU doorpakken!

Het kerstgevoel van 2010 kwam uit het Glazen Huis in Eindhoven. De afsluiting van een weergaloze week 3FM Serious Request leverde een recordbedrag op van €7.135.707. Niemand had gedacht dat het nog mogelijk was het bedrag van 2009 te evenaren toen de Nederlandse gedoogregering liet weten vanwege de bezuinigingen ook geen geld meer te geven aan het jaarlijkse nationale kerstevent. Deze gedoogregering verzweeg het gemeenschappelijke en deed de deur naar WIJ, de mensen, definitief op slot. WIJ de mensen sprongen hiervan massaal op tilt. Opgezweept door drie knotsgekke dj’s besloten WIJ, de mensen, de gedoogregering een poepie te laten ruiken: Ons feestje bederven? Ik dacht het niet!

De vlam sloeg in de pan. We moesten en zouden het bedrag van 2009 evenaren.  Of het nu voor malariakindjes of voor aan HIV lijdende weeskinderen in Oeganda is, het doel is zinvol en het motto was duidelijk: WIJ, de mensen, laten ze niet in de steek! Honderden initiatieven werden opgezet om geld in te verzamelen. Kinderen van nog geen tien jaar oud wisten een betere bestemming voor hun spaarcentjes dan het volgende playstationspelletje. Ouders werden gegrepen door zoveel medeleven en voegden grotere bedragen toe. Dan maar even geen winterefteling. Studenten, normaal gesproken moet je niet aan hun drinkgelag komen, besloten tot ludieke inzamelacties. Van koekjes tot condooms, alles werd verkocht om bij te dragen. De vele duizenden kleine bijdragen telden op tot de €7,1 miljoen op de slotavond. De menigte was uitzinnig en werd beloond met een sociaal spektakel, waarbij iedereen mee kon doen. Via sms, Twitter, TV, radio, e-mails, de krant en alle andere beschikbare media communiceerden ze met elkaar over hoe ze bijdroegen aan de goede zaak. Als beloning beleefden WIJ een prachtige kerstavond. De kerken moeten aan hun bezoek gemerkt hebben, dat zij de boot in 2010 helemaal gemist hebben. Het ultieme kerstgevoel kon je (mee)beleven met Serious Request in Eindhoven.

Hier hadden WIJ, de mensen, behoefte aan. In verbinding met andere deelnemers stonden we niet stil bij wat we belangrijk vinden, maar kwamen we juist in beweging. Het geduld waarmee WIJ in de rij stonden voor de brievenbus van het Glazen Huis, het respect voor iedere bijdrage, groot of klein, kweekte een saamhorigheid, die alleen maar kon eindigen in een groot feest. Over medemenselijkheid, betrokkenheid en solidariteit gesproken. Lieve Koningin, heeft u dat ook gevoeld toen u deze ‘gedrochtregering’ beëdigde? WIJ, de mensen, tot op de dag van vandaag nog niet. Er stond geen regeringsvertegenwoordiger op, die de moed bij elkaar raapte bij het zien van zoveel sociale actie en besloot om alsnog bij te dragen. De afstand tot de mensen is door de stellingname van de gedoogregering alleen maar groter geworden. Er zal een moment komen, dat WIJ de mensen hen niet langer zullen gedogen en dan mag u hopen, dat WIJ nog enig mededogen met u zullen hebben. Oproepen tot wederzijds respect heeft geen effect, onvoorwaardelijk wederzijds altruïsme wel. WIJ, de mensen, hebben geen behoefte aan de morele regelzucht van een gedoogregering, Paus of Koningin. WIJ regelen het voortaan zelf wel.

Serious Request 2010 was vooral ook een Social Request, een oproep aan iedereen om te tonen wat WIJ, de mensen, wel weten: “Er is sprake van een verbijsterende liefde, en WIJ, de mensen, ontkenden dat gevoel niet langer. WIJ, de mensen, begrijpen het verbijsterende aanbod, dat het leven in zich heeft. En WIJ, de mensen, vertrouwen niet langer op maatschappelijk blinde politici, Pausen en vorstinnen, die de liefde en het leven niet meer herkennen. #fail!” Het gevoelsmens Herman van Veen duidde ons de weg: de 21e eeuw gaat over Sociaal Kapitaal. Daarom een Social Request aan WIJ, de mensen: Wees moedig, laten we nu doorpakken! Wij doen het zelf wel. Als zij serieus willen aanhaken, dan zullen we dat overwegen, want WIJ weten: de belangrijkste les van het leven is tolerantie.

Advertenties


Het Ministerie van Samen-werking en Co-creatie

Excuses, mijn blog van afgelopen weekend is vertraagd als gevolg van de marktwerking en concurrentie in het invalidenvervoer. Ik had gepland op de zondag mijn blog te schrijven, maar wilde eerst met mijn tot de rolstoel veroordeelde moeder op ziekenbezoek bij mijn vader in het ziekenhuis. De rolstoeltaxi had ik enkele dagen vantevoren besteld.  Ik was door mijn vader gewaarschuwd en had uit voorzorg de rolstoeltaxi van Connexion maar liefst 45 minuten eerder besteld dan eigenlijk noodzakelijk was. Ook de terugreis was een dag eerder al gepland. Het kon niet mis gaan, zo leek het. Ik had echter buiten de effecten van concurrentie en marktwerking gerekend. Er was slechts één rolstoeltaxi beschikbaar voor de regio Kennermerland, met als gevolg een vertraging van in totaal drieënhalf uur! En het commentaar van Connexion was dat de inzet van meer taxibusjes te duur was. Het klinkt zo normaal: “Een beetje gezonde competitie kan geen kwaad”. Nou, ik heb er mijn buik van vol.

'Gezonde' competitie

Marktwerking is geïntroduceerd vanuit de idee, dat door concurrentie de markt efficiënt wordt en daardoor de prijs van een product of dienst optimaal. Helaas zijn er enkele vervelende bij-effecten. De prijzen lijken meer te worden bepaald door de mate van hebzucht en marktwerking en concurrentie blijken te leiden tot een lagere kwaliteit van product of dienstverlening. ‘Bottom-line’ resultaten overheersen alles wat de organisatie doet en dus kan alles wel een beetje minder, zoals bijvoorbeeld inzet van slechts één invalidentaxibus op een drukke zondag in een druke regio.

Het marktspel wordt gespeeld volgens voorafgesproken regels. Het is geen natuurlijk systeem, maar een geïmplementeerde tucht. De regels stimuleren de competitiedrang en het moeten winnen. Daarvoor is vrijwel alles toegelaten, zolang het maar binnen de regels valt. Echter, wie de regels goed kent, weet ook hoe hij vals moet spelen. Dat gebeurt dan ook op grote schaal. Juristen, de spelregelexperts van marktwerking en concurrentie, weten de mazen wel te vinden om weer een voordeeltje uit te halen ten opzichte van de concurrent. Hoezo win-win situaties? Bij concurrentie gaat het er om elkaar de loef af te steken! Het spel moet scherp gespeeld worden en er kan maar eentje winnen. En waar de ene partij wint, verliest dus de ander. Er valt geen win-win situatie van te bakken. Verondersteld wordt, dat als de spelregels maar goed genoeg zijn, de concurrentie het beste uit de markt haalt en dat het hele systeem daarvan dan profiteert. Helaas is dat maar zelden het geval. Het principe is steeds ‘ik een beetje meer dan jij’.

Als gevolg van het voortdurend valsspelen, aanhangers van competitie noemen dat overigens ‘slim gebruik maken van de mogelijkheden’, groeit het wantrouwen onder de deelnemers.  Dit heeft weer tot gevolg, dat er steeds meer juristen nodig zijn in de markt. Ooit werkte ik in de vliegtuigindustrie. Onze marketing manager vloog naar de andere kant van de oceaan voor contractbesprekingen. Middenin de nacht belde hij in paniek iedereen wakker. Hij had bij aankomst een pak van 1000 pagina’s concept contract gekregen, dat de volgende dag zou worden besproken met maar liefst zeven juristen van de andere partij. Later bleek dat alle inkopers en verkopers bij onze klant juristen waren. Zo organiseren we het wantrouwen in onze samenleving, die daardoor steeds minder samen heeft. Samen-werken in een ernstig competatieve omgeving blijft beperkt tot het samen onderuit halen van een derde. En het excuus is steeds, dat je er ook niets aan kunt doen, dat het spel zo gespeeld wordt.

In plaats van een Minsiterie van Economische Zaken (en marktwerking) heeft de samenleving meer behoefte aan een Minsiterie van Samen-werking en Co-creatie. Dit ministerie dient er voor te zorgen, dat er een gezonde balans blijft bestaan tussen vrije marktwerking, competitie, en overheidsbemoeienis. De samen-werking gaat uit van vertrouwen tussen partijen en dient het belang van het beste vóór de wereld. De onderhandelingen vinden niet plaats op basis van de spelregels, maar op basis van een open dialoog, die tot doel heeft keuzemogelijkheden te ontwikkelen. Hierbij worden zoveel mogelijk individuele partijen betrokken, waardoor de totale marktintelligentie hoger wordt dan bij een sterk competatieve markt. Daardoor zal de kwaliteit van de producten en diensten ook verbeteren. Een co-creërende markt is gebaseerd op vrijwillige samenwerking. Dat lijkt mij een gezondere competitie dan die van de zuivere vrije marktwerking.



Waarom kapitalistische economieën moeten groeien

Op een zaterdagmiddag in april ontstond spontaan een interessante twitterconversatie. Kees twitterde binnen 140 karakters, dat het vermaarde bureau McKinsey zegt dat Nederland de ‘nationale schuld moet weggroeien’. Tegelijkertijd voorziet Joseph Stiglitz, één van de invloedrijkste economen in de wereld van nu, een langdurige stagnatie van de wereldeconomie. Hiermee werd het voor Kees alleen maar verwarrender. “Wat is dan de juiste uitweg uit de huidige crisis?”, vroeg hij zich af. Ik antwoordde met een wedervraag:  Van wie moet de economie eigenlijk steeds groeien? Volgens mij leidt voortdurende economische groei alleen maar tot economische zeepbellen. Daarop berichtte Pierre, dat Stiglitz dit ook al concludeerde. Kees voegde hieraan toe, dat het aan de Mc van McKinsey zou kunnen liggen. Bij een andere Mc, McDonalds, is groeidenken namelijk ook al het devies. Nu zijn het, volgens mij, vooral de klanten die bij McDonalds voortdurend groeien, maar als McDonalds groeit, dan groeit ook de intensieve veehouderij, de afvalberg, het aantal hart- en vaatoperaties, anti-biotica in dieren en dergelijke. En er zijn nog veel meer bijkomende groeipijnen, waardoor overigens voor sommigen de portemonnee ook groeit. Tijd dus om eens even stil te staan bij het begrip economische groei.

Op school leerde ik dat de economische geldberg vooral groeit door rente. Stel: u wilt nog voor het WK voetbal die mooiere televisie kopen. Hij is nu in de aanbieding en kost nu slechts €1.000. U heeft dat bedrag echter nog niet bij elkaar gespaard en dat voelt niet goed. Op uw oude televisie ziet u een reclame voor het ‘goedkoop’ lenen van geld tegen betaling van slechts 10% rente. Hoe dat goedkoop is kan ik overigens niet ontdekken, maar goed, uw geduld is op en de televisie moet er nu komen. U gaat naar één van de systeembanken die samen al het geld van de wereld bewaren. U blijkt niet de enige, die er zo over dacht en moet aansluiten in een lange rij leners. De banken lenen al hun geld uit tegen 10% rente. De leners krijgen een terugbetalingsregeling en betalen allemaal €100 euro meer, de rente. De banken krijgen dus meer terug dan dat er werkelijk geld is. Waar komt dat meerdere vandaan?

Ongeveer 10% van de wereldbevolking heeft zoveel geld over, dat ze flink kunnen sparen. Zij zetten hun geld op de bank en krijgen daar flink rente voor zonder er iets voor te hoeven doen en worden zo slapend rijker. Cijfers geven aan dat ongeveer 80% van de wereldbevolking voor de rentekosten op moet draaien en dat de resterende 10% ongeveer quitte speelt. Die rentekosten worden steeds doorberekend. Behalve in de televisie zit er dus ook rente in de kosten van brood, fietsen, de bloemen voor je moeder enzovoorts. Knappe rekenaars hebben uitgerekend dat je op deze manier jaarlijks veel meer rente betaalt dan je op je spaarrekening krijgt. Behalve dus die 10% rijksten. Rente is dan ook een bedenksel van mensen die het toch al goed hadden. Dit lees je echter in geen enkel economische theorieboekje. Daarin wordt steeds uitgelegd dat rente er nu eenmaal gewoon bij hoort.

Door al die rente neemt de inflatie toe. De waarde van je geld neemt dan af, omdat er op papier meer geld is dan in alle portemonnees op de wereld bij elkaar. Voor de hele rijken is een hogere inflatie nog niet zo’n probleem. Zij hebben genoeg spaargeld, dat meer rente ontvangt dan de inflatie kost. Mensen uit welvarende landen die last hebben van de inflatie willen echter hun koopkracht niet verliezen en vragen loonsverhoging, meer geld om hetzelfde te kopen. Dat geld moet dan wel bijgedrukt worden en voor we het weten zitten we in een inflatiespiraal en moet er steeds meer geld gedrukt worden. Ook eisen deze mensen wel lagere prijzen voor producten, die dan dus goedkoper geproduceerd moeten worden. Dat leidt tot heel andere druk, vooral op arbeid. Dat moet steeds goedkoper en de goedkoopste arbeid vind je in een land met lage lonen, een ‘derde wereld’ land. Echter, daar wonen de mensen zonder spaargeld en ook zij moeten door de inflatie meer betalen voor hun dagelijkse behoeften. Op loonsverhoging hoeven zij zeker niet te rekenen. Zo exporteren de beter bedeelden hun geldontwaarding, en ontstaat lastenverzwaring vooral voor de armen, die het toch al lastig hadden.

De armsten hebben dus ook meer geld nodig. Daarvoor hebben we een Wereldbank bedacht, die deze landen dat extra wel willen lenen. Tegen betaling van rente natuurlijk. En dus hoopt alle niet-betaalde rente zich op in de arme landen. Zij zullen nooit genoeg geld hebben om die rente te betalen, terwijl de prijzen overal blijven stijgen. Dan moeten de banken gezamenlijk hun niet-inbare rentevorderingen afschrijven, hetgeen weer leidt tot een hoop gejammer en geklaag van de allerrijksten, want het was uiteindelijk hun geld dat uitgeleend werd. Zij schreeuwen vervolgens het hardst om spijkerharde bezuinigingen. Momenteel horen wij dat geschreeuw momenteel dagelijks vanuit Den Haag. Eigenlijk is het een signaal dat economische groei onmogelijk wordt, want niemand betaalt de rente op hun geleende geld meer. En aflossen van de schuld wordt ook al steeds moeilijker (Griekenland, Portugal, Verenigde Staten, derdewereldlanden). De afwaardering van hun vorderingen moet dus op een andere manier worden afgewenteld. En zo wordt het collectief getroffen door het verlies, dat geleden wordt door slechts 10% van de wereldbevolking, en wordt de economie overwoekerd door rente.

In een Cooperatieve Anarchie is dat niet acceptabel. Een anarchistische economie bloeit zonder rente. Daar wordt al over nagedacht en als wij allemaal daar eens goed over na zouden denken, dan moeten wij toch tot intelligentere oplossingen kunnen komen. Dat begint bij het aan de kant zetten van het idee dat verrijking voor iedereen leuk is en bij een stevige vermindering van onze hebzucht.

NB: Islamitsiche banken werken al zonder rente. Misschien kunnen we van hen leren hoe dat werkt.