Mind of an Anarchist


Wat ik zeker weet

Onderheid

 

Er is een groeiend verlangen ons eigen leven te leiden, onze eigen weg in het leven te vinden. En er is een groeiend zelfvertrouwen om moedig te zijn en trouw te blijven aan die levensweg. Mensen willen kunnen staan achter hun beslissingen. We denken steeds meer zelf na over dingen en accepteren consequenties van onze besluiten. Het geeft een gevoel van vrijheid waar we al zo lang naar op zoek zijn. We willen niet meer geregeerd of geleid worden door mensen die keer op keer ons vertrouwen in hen hebben geschaad. Genoeg daarvan. Het is tijd, Onze Tijd.

Regeren is kennelijk voorschrijven aan mensen hoe het leven geleefd dient te worden. Het gaat gepaard met veel beleidmakerij, papieren werkelijkheden, die ver van de mensen af staan. Die tijd is voorbij. Het vertrouwen in de politiek en overheid was nog nooit zo laag in Nederland. Zelden zijn ze er in geslaagd een belofte na te komen. Het bijgeloof in wet en religie is tanende. Het is ons, de mensen, pijnlijk duidelijk geworden, dat ze vooral worden gehanteerd voor eigenbelang. Het machtsdenken heeft zijn tijd gehad. Het is tijd te erkennen, dat mensen een hoog zelforganiserend vermogen hebben, maar steeds worden tegengehouden om het toe te passen. Onder de vlag van een politieke partij of een ander ideologisch orgaan hebben we geen vrijheid gevonden. Het instituut overheid heeft onze levens verslonden. We hebben daar wel genoeg van. In toenemende mate nemen mensen zelf actie om hun leven op zinvolle wijze vorm te geven. ‘Burgerinitiatieven’ worden ze genoemd. Veel bestuurders hebben nog niet in de gaten, dat het om directe actie gaat van mensen zonder inmenging van de overheid. Krampachtig probeert de overheid vat te houden op deze acties door zich er tegenaan te bemoeien. Het heeft nauwelijks succes. Steeds meer politici en ambtenaren raken in conflict met zichzelf. Zij willen het goede doen voor de mensen, maar hun organisatie houdt ze tegen dat te doen. De rollen zijn omgedraaid. Directe acties van mensen sturen de overheid aan in plaats van dat de overheid nog langer voorschrijft wat dient te gebeuren.

Is dat erg? Ik denk het niet. In het kennistijdperk hebben mensen toegang tot vele bronnen voor het oplossen van hun problemen. Veel van die problemen werden ooit ‘politieke problemen’ of ‘overheidsproblemen’ genoemd en dienden dus door de politiek en overheid te worden opgelost. Het besef groeit, dat het ‘onze problemen’ zijn en dat wij, de mensen, ze dus ook zelf op moeten lossen. Een beweging die ik van harte toejuich. Als wij onze gemeenschap willen versterken, dan moeten we de rol van de overheid verzwakken. Het gaat niet om burgerparticipatie, maar om overheidsparticipatie, waarbij geldt: ‘Hoe kan de overheid nog een zinvolle bijdrage leveren aan de gemeenschap?’ Alle activiteiten van de overheid zullen tegen het licht worden gehouden. Dragen ze bij aan betere gemeenschap of niet? Zo niet, dan nemen wij, de mensen, er afscheid van. Piramides van macht worden vervangen door netwerken van mensen met eenheid van opvatting over hoe ze samen willen leven. Zij nemen regie voor de oplossing van hun problemen, waarbij van de overheid wordt verwacht dat zij hieraan op coöperatieve wijze bijdragen door de initiatieven mogelijk te maken. Heilige huisjes zullen hierbij moeten worden afgebroken. Deze verandering zal niet altijd even gemakkelijk gaan natuurlijk. Heel wat debatten en bureaucratische grindbakken zullen er worden opgericht door politici en ambtenaren, die nog in het oude machtsdenken vastzitten. Een voor een zullen ze worden geslecht. Onderschat nooit de kracht van de zwerm, vooral als die uit mensen bestaat.

Directe actie voelt als vrij leven met alle daarbij komende verantwoordelijkheden, maar in het volle bewustzijn van leven in een vrije gemeenschap. Het is geen technisch probleem, maar een activiteit van menselijk organiseren. De mensen geven wel aan wat handig is om voor iedereen op dezelfde wijze te organiseren. Die taak is dan aan een ‘onderheid’, de tegenhanger van overheid. Dat is wat ik zeker weet.

Advertenties


Ons brein is onze handicap

“That what we are afraid of, is what thrills us the most”

Ik ben er wel eens jaloers op: mensen die een opgeruimd hoofd hebben. Ze leven een simpel leven, niet lastig gevallen door een teveel aan kennis, zorgen, of nieuwe ideeën. Ze leven op een automatische piloot. Iedere dag beleven ze weer opnieuw. Alle problemen die ze tegenkomen pakken ze op dezelfde manier aan. Niks aan de hand als het weer niet beter wordt. Ze merken het niet eens op. Morgen beginnen ze met dezelfde energie als vandaag. Grazend als een mak schaap pakken deze mensen vandaag problemen aan op dezelfde manier als gisteren. Bij tegenwind draaien ze gewoon de kont in de wind, want dan heb je er geen last van. Kuddes mensen leven op deze manier. Braaf gaan ze naar hun werk en voor ieder probleem dat voorligt of besluit dat ze moeten nemen kiezen ze die ene, twee dimensionale, aanpak: goed of fout, links of rechtsom. Voor sommige mensen is het om gek van te worden. Volgens de ‘twee dimensionalen’ zijn zij niet goed bij hun hoofd. Zij proberen namelijk hun hele brein te gebruiken en dat is nu juist hun handicap, zo wordt hun steeds gezegd.

Het leven in Nederland, een ander woord voor platland,  is lastig voor een heel breingebruiker. Je snapt er namelijk steeds minder van. Steeds benader je problemen vanuit meerdere dimensies, integraal, als ‘whole system’, maar dan kom je niet tot dezelfde oplossingen als de twee dimensionale platdenkers, die overigens een steeds belangrijker deel van de samenleving uit te lijken gaan maken. Ze zitten tegenwoordig zelfs in het kabinet. Je krijgt platdenkers jouw oplossingen ook niet aan het hoofd gepraat, want denken in meer dan twee dimensies durven platdenkers niet of nog erger: ze willen het niet. Het moet heerlijk zijn, die onwetendheid. Gewoon iedere dag dezelfde oplossing toepassen op alle vraagstukken en bij tegenwind draai je de kont in de wind en het nieuwe probleem glijdt langs je af, of zo u wilt, het ene oor in en het andere oor uit. Steeds meer mensen lijken te kiezen voor zo’n simpel leven en stoppen met nadenken. Misschien wel omdat ze er gek van worden iedere dag opnieuw hun meerdimensionale oplossing voor vraagstukken aan platdenkers te moeten uitleggen. Het gevolg is dat het leven platland er steeds onaantrekkelijker uit komt te zien voor heel breindenkers.

Zou het leven er mogelijk toch niet mooier uit kunnen zien als we in meerdere dimensies zouden kunnen denken? Als we toch eens meerdere perspectieven zouden kunnen zien? Dan komen we wellicht ook met andere oplossingen en hoeven we ook niet steeds de kont in de wind te draaien bij tegenwind. Het is maar een ‘brainwave’ hoor, maar misschien wel eentje die u op andere gedachten brengt. Ik zou platdenkers willen vragen proberen te surfen op die brainwaves. Wees er niet bang voor. Probeert u de brug tussen uw linker en rechter hersenhelft eens uit. U komt er wellicht achter, dat niet alle problemen hetzelfde zijn. Het ene probleem is complexer dan het ander. En als u het vanuit meerdere perspectieven bekijkt, dan komt u wellicht ook met andere oplossingen. Oplossingen die het probleem oplossen, zodat u de volgende dag fris aan een nieuw probleem kunt beginnen en echt een opgeruimd hoofd heeft, omdat het oude probleem niet meer bestaat. In plaats van een twe edimensinaal plan van aanpak komt u met een meerdimensionale mindmap. Ze zijn wellicht complexer, maar daarmee niet ingewikkelder (complex). Uw mindmaps bieden meerdere keuzes, nieuwe mogelijkheden. Wilt u het niet proberen? Waar bent u bang voor? Het brein is misschien wel de grootste handicap van de mens en daar moeten we dus goed mee leren omgaan. Gebruik uw hersens en loop niet steeds achter de platdenkers aan. Uw leven wordt er een stuk interessanter van.

Henk Hogeweg, organisatie anarchist



L’Etat c’est Nous

De huidige dominante parlementaire stelsels werken niet meer. In veel landen met zo’n stelsel laait regelmatig de discussie op te hervormen, bijvoorbeeld ons huidig kiesstelsel. Ook in Nederland werd onlangs weer het idee geopperd de kiesdistricten en het kiesstelsel te hervormen. Was het niet Minister Hillen die dit naar voren bracht? Volgens mij gaat deze discussie over iets groters dan kiesstelsels. Eigenlijk stellen we de ‘moderne’ democratische staat ter discussie. Het concept ‘staat’ of ‘natie’ is een gekunsteld concept, een onnatuurlijke manier om gemeenschappen te organiseren. Aanhangers van het begrip ‘staat’of ‘natie’ zijn meestal politici, bang dat ze hun macht, invloed en positie verliezen aan iets als kleine lokaal zelf-organiseerde gemeenschappen, regio’s zonder landsgrenzen en federaties, waarin de inwoners, ‘gewone burgers’ in hun taal, samen bepalen en besluiten in federaal of coöperatief verband. Het is lastig daarin je zin door te drijven.

Het begrip ‘staat’ kreeg zijn kracht onder andere door de unificatie van Duitsland en Italië in de 19e eeuw. Duitsland werd door Bismarck en keizer Wilhelm I gevormd en Italië door Cavour, Mazzini, Garibaldi en Vittorio Emanuelle II. De rest van de wereld heette ze van harte welkom. Eindelijk werd afscheid genomen van de rare principalen, republieken, pauselijke provincies en stadsstaten. Ze werden als officiële naties, rijken en overwinnars beschouwd, net als het Frankrijk onder zonnekoning Louis XIV. Deze rekende al eerder met geweld af met lokale zelf-organisernende gemeenschappen onder de slogan ‘L’état c’est moi’. Zijn voorbeeld werd en wordt gevolgd door recente zonnekoningen zoals Hitler, Stalin, Khadaffi, Mubarak, Kim Jong’il en andere Iwan’s de Verschrekkelijken.

Enkele eeuwen later staat het concept ‘staat’opnieuw onder druk. Onder invloed van de mogelijkheden van het internet en de sociale media, organiseren steeds meer mensen zelf hun zaken wel. Het afscheid van de verzorgingsstaat, die wel weet wat goed is voor de burgers, is al begonnen, maar nog niet tot politici en machthebbers doorgedrongen. Opkomsten bij verkiezingen zijn overal laag, want de mensen geloven niet langer in politici en al helemaal niet meer als wetgevende macht. Keer op keer voelen mensen zich belazerd door hun zognaamde parlementaire vertegenwoordigers. Gek worden ze van de bureaucratische regelgeving, die ze aan hun opleggen. Regels die steeds verder gaan, zelfs tot ver achter de voordeur, de Engelse uitdrukking ‘my home is my castle’ geweld aandoend.

De ‘gewone burger’is in veel zaken slimmer geworden dan de politici en staatsmannen die hun leven overheersen. Gedoe om zetels bij de G20, vetorechten bij de UN en dergelijk geneuzel, is niet hun ding. Ze dragen niet bij aan een betere wereld, maar splijten gemeenschappen van mensen en kosten bergen geld en energie. Gebruikmakend van hun eigen kracht en wijsheid organiseren in toenemende mate mensen hun eigen leven wel, bijvoorbeeld in lokale broedplaatsen of de Coöperatie Achterhoek, die onlangs werd opgericht. Lands- en gebiedsgrenzen gelden hierbij niet. Het zijn gekunstelde barrières, die ons meer in de weg staan dan helpen. Politieke belangen doen hierbij niet ter zake. Deze zelf-organiserende gemeenschappen geven zelf wel aan wat ambtenaren voor hun moeten faciliteren of officieel in regelgeving moeten vastleggen. Zo ondersteunt een moderne overheid de mensen. In IJsland hebben ze die les wel geleerd na de recente ervaringen met corrupte politici, die hun hoofd al te zeer lieten hangen naar industriële Iwan’s de Verschrikkelijken. De grondwet wordt daar momenteel herschreven door de mensen zelf. Daar kunnen wij een voorbeeld aan nemen. Als we dan toch echt willen hervormen, schakel dan de wijsheid van de mensen in, dan blijft het niet bij zoethouderij van de burgers. Wij, de mensen kunnen zelf heel goed aangeven wat er dan bij wet geregeld moet worden en wat niet. L’Ėtat c’est Nous!



Verval begint met een Colosseum

Volgens de Canadese politicoloog Thomas Homer-Dixon is één van de oorzaken van het verval van het Romeinse Rijk de bouw van het Colosseum. De totale hoeveelheid energie, welke nodig was om het enorme theater te bouwen was immens en putte het Rijk tot in wijde omgeving rondom Rome uit. Het is een terugkerend patroon in onze samenleving. Ook nu nog bouwen we nog Colosseums met als onvermijdelijk gevolg de ineenstorting van een imperium.

Het is misschien even wennen aan het idee, maar wat het Colosseum teweeg heeft gebracht in het Romeinse Rijk doet bijvoorbeeld de Noord-Zuid Lijn voor Amsterdam. Het project loopt aan alle kanten de spuigaten uit, en zet daarmee heel veel andere ontwikkelingen voor Amsterdam muurvast. Er is domweg geen geld, mankracht of andere energie meer beschikbaar om ze uit te voeren. Tel dit op bij de sociale onrust in de stad, de immigrantenproblematiek, de economische malaise waarin bedrijven verkeren en al snel ontstaat het beeld van een behoorlijk explosieve situatie, waarin maar het minste geringste hoeft te gebeuren om de boel te laten klappen. Artikel 12 ligt voor Amsterdam om de hoek.

In Griekenland is dit al zichtbaar geweest. Terwijl het land financieel-economisch toch al niet zo sterk was organiseerde het de Olympische Zomerspelen. De laatste centen gingen op aan het bouwen van sportpaleizen. Tel hierbij op de toch al slechte economische situatie, de welig tierende corruptiepraktijken en er hoeft maar een klein kinkje in de kabel te komen om de bevolking massaal in woede de straat op te laten gaan. Inmiddels is het land failliet en wordt het misschien spoedig gevolgd door Zuid-Afrika, dat in grote armoede heftig investeerde in het bouwen van stadions voor het WK voetbal 2010.

Het is nog een wonder, dat het niet tot geweldadige opstanden is gekomen onder ABN AMRO personeel. Ook daar werd  het imperium verRijkt met een Colosseum-project. De complexiteit van de organisatie was echter al hoog en de economie stond er op het moment van de investering ook al niet best voor. Uiteindelijk was er ook maar weinig, zoals het overgelopen ego van een topman, voor nodig om het imperium in elkaar te laten storten.

Ook de Verenigde Staten staan er in het licht van een Colosseum beroerd voor. Het land is technisch failliet op vele fronten. De oorlogindustrie, het Colosseum van de VS, hield het land nog een beetje op de been en het volk bij elkaar (gezamenlijke vijand), maar de situatie is explosief. De economische armoede en ongelooflijke scheve inkomensverdeling zetten de boel intern op scherp en er hoeft nog maar iets te gebeuren of het gaat helemaal mis. Een 3e Wereldoorlog lijkt eerder op een massale volksopstand dan een atoomoorlog.

Kleine oorzaken met grote gevolgen zijn niet zeldzaam in onze geschiedenis. We leren er echter weinig van. Misschien wel omdat we steeds weer op zoek gaan naar een bestuurlijke oplossing voor de grote problemen, zoals de grote crises van dit moment (financieel, economisch, energie, klimaat, voedsel, moraal). Daarvoor zijn de problemen echter te complex. En zelfs die bestuurlijke oplossingen verkeren momenteel in crisis, met Nederland en België voorop en juist deze landen plannen gewoon een Colosseum met de organisatie van het WK voetbal in 2018. De gemeente Rotterdam weet nu al niet waar ze de energie en middelen vandaan moeten halen om een nieuwe Kuip te bouwen. En een extra ring op de Arena in Amsterdam is echt even teveel na het Noord-Zuid debacle. Alles hangt met alles samen en er hoeft maar weinig te gebeuren of het systeem stort in elkaar.

Ik wil geen 2012 Maya-doemscenario schrijven, maar de vele signalen kunnen we niet negeren. Het hoeft ook niet zo ernstig mis te gaan. Als we NU de signalen voldoende onderkennen en NU gepaste maatregelen nemen dan schuilt in iedere crisis ook een kans op duurzame vernieuwing, maar dan moeten WIJ, de mensen, wel de ruimte krijgen om die kansen te creëren en te benutten. Als we het slim aanpakken en een beetje geluk hebben valt er nog veel te redden. Daarvoor dienen we weer één te worden met de natuur, dat lijkt toch de aangewezen weg. Leven met de aarde, in polaats van op de aarde. Nieuwe Colosseums passen daar niet bij.

Er is juist nu behoefte aan een grotere variëteit in gedragsrepertoir. Autonome, vrij denkende en vrij handelende, verantwoordelijke mensen moeten kunnen experimenteren om tot creatieve oplossingen komen die werken om de crises te voorkomen, danwel oplossingen daarvoor te vinden. Bestuurlijke betutteling, strakke handhaving van bureaucratische regels en het blind volgen van de volgende zogenaamd sterke ‘Grote Leider’, vertragen de sociale vernieuwing en vergroten daarmee de kans op die fatale gebeurtenis, die het hele systeem ineen laat storten. Veerkracht is gewenst en een veerkrachtige samenleving komt niet voort uit een hiërarchisch aangestuurde samenleving. Hoog tijd om de wijsheid van de massa te mobilseren en ruimte te geven, hoog tijd voor Cooperatieve Anarchie, want veerkracht komt van onderaf. Regeringen zullen ons niet kunnen helpen, zij lopen slechts achter de feiten aan. Als u nog op zoek was naar een doel in uw leven, dan is deze hierbij gevonden. Ik wens ons allen veel succes met de vernieuwing van onze samenleving en weinig Colosseums!



WIJ, de mensen, creëren de keuzes

4 juli 2010 – Onafhankelijkheidsdag: Het (in)formatieproces van de nieuwe regering in Nederland is vleugellam. De uitslag van de verkiezingen van 9 juni 2010 geeft geen enkele linkse of rechtse coalitie de meerderheid en de ego-politieke stellingnames van partijen laten geen ruimte voor toenadering door het midden. Ook de kiezers wisten met ons kiessysteem geen duidelijke keuzes te maken. Hoog tijd om ‘WIJ, de mensen’ zelf aan het werk te zetten.

In ons huidige systeem moet er steeds iemand winnen, terwijl de grote problemen, die voorliggen om te worden aangepakt, partij-ideologiën overstijgen en om integrale wijsheid vragen. In de opiniebijlage van NRC handelsblad van 3 juli 2009 werd geschreven over een ‘rituele formatiedans’, waarna een pleidooi volgde voor een zakenkabinet met wijze, ervaren mannen en vrouwen. Het zou ook een systeemwijziging zijn, maar naar mijn idee is deze nog niet fundamenteel genoeg. Ook in een zakenkabinet ontbreken WIJ, de mensen. Het gevolg hiervan zou zijn dat we uiteindelijk toch vrij snel weer last krijgen van overheersing door een kleine groep mensen, die het voor het zeggen hebben. Voor een anarchist blijft het basisprincipe, dat WIJ, de mensen, zelf onze samenleving vormgeven. En voor een werkelijk vrije samenleving is de continue invloed en betrokkenheid van WIJ, de mensen, noodzakelijk.

Vormen voor participatieve besluitvorming zijn er al of worden ontwikkeld. Voorbeelden zijn KGOTLA en World Café bijeenkomsten. Die maken echter nog niet standaard onderdeel uit van ons huidige dominante besluitvormingssystemen. We zullen daarnast echter ook een, revolutionair, nieuw systeem moeten ontwikkelen, die meer denkkracht en wijsheid van de zwerm, het volk, toelaat. Hierbij geldt dat WIJ, de mensen, de verandering zijn! Alleen als het denken van mensen verandert, zal er ander gedrag ontstaan, bij voorkeur in een richting, die goed is voor de aarde in zijn geheel en niet slechts voor een klein gedeelte daarvan.

In participatieve besluitvormingsprocessen geldt, dat deelnemers niet slechts een enkele keer mee mogen praten over oplossingen. Mensen zijn de oplossing! Dat kan door ze verantwoordelijk te maken voor de aanpak van de volgens hun belangrijke problemen in een gemeenschap. En dat op alle niveau’s van de samenleving: persoonlijk, in het gezin, de lokale gemeenschap, de nationale gemeenschap en de internationale gemeenschap. Tenslotte maken WIJ, de mensen, allemaal de samenleving waarin wij leven. Het is te gemakkelijk daar slechts een kleine groep mensen, politici en/of zakenlui, verantwoordelijk voor te houden.

Zij die direct geraakt worden door de problemen kennen ook de oplossingsmogelijkheden. Participatieve besluitvormingsprocessen dienen er op gericht te zijn die mogelijkheden te zoeken en te onderzoeken op hun toepasbaarheid. Jim Rough, auteur van het boek Dynamic Facilitation, heeft daarvoor een prachtige werkvorm ontwikkeld: de ‘Wisdom Council’. Deze participatieve besluitvormingsmethode, die inmiddels op steeds meer plaatsen in de wereld wordt toegepast, faciliteert (NB: faciliteren is niet hetzelfde als managen of aansturen ) het zelforganiserend vermogen tot veranderen door het ontwikkelen van keuzes, hetgeen doorgaans opzichzelf al een doorbraak blijkt te zijn. Mensen ervaren het als een opluchting als ze merken, dat er verschillende oplossingen mogelijk zijn en worden toegestaan, in plaats van een opgelegde oplossing van een baas te moeten volgen.

De wijsheid die de groep ontwikkeld in de ‘choice creating’ processen van Dynamic Facilitation is enorm krachtig en stimuleert mensen daaraan bij te dragen, mee te doen en verantwoordelijkheid te nemen. En dat is juist nu noodzakelijk. Als een systeem (de aarde zoals we die nu gecreëerd hebben) in crisis verkeert en we de keuze hebben tussen een geweldadige of een niet-geweldadige revolutie, dan is het van belang de wijsheid van WIJ, de mensen, op te roepen en te komen tot een ‘groepsantwoord’ gebaseerd op vele keuzemogelijkheden. Vetrouw op dit proces en wees je er van bewust, dat als je denkt geen keuzes meer te hebben, je altijd nieuwe keuzes kunt bedenken, zolang WIJ de leidraad in ons hoofd is. WIJ, de mensen, maken de maatschappij. Doe mee!



De Wijsheid van Iedereen

De verkiezingen van 9 juni 2010 zijn weer achter de rug en meer dan ooit heb ik vragen bij de staat der Nederlanden. Nog afgezien van de uitslag, is het meer dan ooit duidelijk dat het huidige parlementaire systeem eerder leidt tot grotere verwarring en verharding van de politieke competitie, dan dat het bijdraagt aan een wijze besluitvorming. Maar goed, ik mag ook een beetje tevreden zijn. Het opkomstpercentage van slechts 73% zou wel eens kunnen betekenen, dat 27% van de stemgerechtigden heeft gekozen voor Cooperatieve Anarchie, en dat geeft mij dan weer hoop.

Van een doorslaggevend politiek mandaat is met de verkiezingsuitslag van 9 juni 2010 geen sprake. Op basis van het opkomstpercentage zou volgens mij 27% van de kamerzetels onbezet moeten blijven. Omgerekend zijn dat 41 zetels! Dan zijn er mensen die hebben gestemd op partijen die de kiesdeler niet eens haalden, zoals de Piratenpartij en Lijst Één. Dat zou zomaar nog eens 2% kunnen schelen, oftewel 3 zetels. Dan is er een groep kiezers, die bewust op een partij met een bepaald standpunt hebben gestemd, maar die partij gooit één dag na de verkiezingen dat standpunt overboord. Dat gebeurde bijvoorbeeld bij de PVV, die de dag na de verkiezingen haar standpunt t.a.v. de AOW-leeftijd aanpaste, waardoor verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd ineens ook bij hun bespreekbaar is. Niet al hun kiezers steunen dit besluit en stemmen dus ook niet langer volledig in met het gegeven mandaat aan de PVV. En we kunnen verwachten, dat er meer partijen tijdens de formatieperiode aan hun standpunten gaan rommelen om maar vooral mee te mogen regeren. Al met al brokkelt het gegeven mandaat aan de betrokken partijen af. Laten we aannemen, dat 10% van de stemmers anders zouden hebben gestemd als ze dit gedraaikont vooraf zouden hebben geweten.  Volgens mij is dit niet zo beroerd ingeschat, want met een regering die uit vele partijen zal moeten bestaan om de helft + 1 te kunnen halen, is de kans groot dat er heel wat ‘harde’ standpunten ineens boterzacht blijken te zijn. Hiermee vallen er weer 15 zetels af van het kiezersmandaat voor de regering. En dan is er natuurlijk nog de behoorlijke grote groep zwevende kiezers, die tot op de dag van de verkiezingen niet weten op welke partij ze willen stemmen , maar wel vinden dat het hun burgerplicht is om te gaan stemmen en vervolgens volledig irrationeel een keuze maken. Eigenlijk hadden ze op meerdere partijen willen stemmen, omdat ervoor hun meerdere partijen zijn, die hun standpunten vertegenwoordigen. Deze groep zou zomaar 30% van de kiezers kunnen omvatten en daarmee 45 zetels vertegenwoordigen. Als we dan nog eens tellen dan hebben we het over slechts 46 regeringszetels die ons de komende jaren de wet voor gaan schrijven. Ik hoop daarmee te hebben duidelijk gemaakt dat ons systeem van politieke besluitvorming niet meer werkt. Het heeft nauwelijks meer iets met democratie te maken, want veruit de meerderheid van de bevolking heeft geen invloed meer op de besluitvorming of geeft geen mandaat aan de regering. Het systeem van Thorbecke heeft zijn tijd gehad. Er is dringend behoefte aan een fundamenteel ander besluitvormingsproces met een aanpak, waarbij veel mensen steeds betrokken zijn bij en verantwoordelijk worden voor het nemen van belangrijke besluiten.

Het probleem van het systeem is dat we individueel ergens voor kiezen en dat er geen gezamenlijkheid wordt gezocht. En individueel kiezen we het liefst voor ‘meer, meer, meer’ dan voor wat nodig is voor het geheel. We zijn ons er zelfs niet eens meer bewust van. We stemmen op onze eigen individuele behoeften: minder belastingen, geen aanpassing van de AOW-leeftijd, allemaal een koophuis i.p.v. bijvoorbeeld het accepteren van belastingen (liefst naar draagkracht) voor het gezamelijk financieren van onze gezamenlijke wensen en het bouwen van sociale huurwoningen voor mensen die moeilijk aan een hypotheekfinanciering kunnen komen. Helaas, de staat der Nederlanden is er één van ‘wij hebben gewonnen, dus wij bepalen wat er gebeurt’. Ik vind dat een kwalijke moraal.

De winnaars van de verkiezingen van 9 juni 2010 zijn partijen die het nogal hoog op hebben met wetgeving en handhaving.  Ze gaan uit van de idee met wetgeving en strakke handhaving het volk weer in het gareel te krijgen en de vrijheid daarmee te bevorderen. Het gevolg is echter het tegenovergestelde. Een woud aan regelgevingen maakt ons dom, angstig en corrupt. Liever zou ik zien, dat we begrijpen dat moraliteit zich niet in wetgeving laat vangen. Het groeiende woud aan wetgeving maakt ons wantrouwend naar elkaar. Er zijn al landen op de wereld waar dit principe in hoge mate wordt toegepast, waarbij mensen voortdurend voor elkaar op de hoede moeten zijn om geen rechtszaak tegen zich aangespannen te krijgen. In deze systemen, ook wel ‘rechtstaten’ genoemd, wordt het gevoelloos volgen van de spelregels beloond met allerlei prikkels, zoals belastingverlaging en bonussen. Het gevolg is dat wenselijk gedrag niet gestimuleerd wordt, maar door iemand gewenst gedrag. Voelt u de nuance? Als je leuk meespeelt, dan is er niets aan de hand en kun je je er altijd op beroepen, dat je volgens de regels van het spel hebt gespeeld. Dat is jammer, want die spelregels krijgen in de loop van de Tijd nieuwe betekenissen en zouden dus meer in de geest moeten worden geïnterpreteerd dan letterlijk worden toegepast.

Een maatschappij gebaseerd op wantrouwen is geen goede basis voor vrijheid en zo’n samenleving lijkt mij dan ook helemaal niet leuk. Liever kies ik voor vertrouwen als basis en een houding om steeds het geheel te beschouwen in de besluitvorming, zeker als je voor andere mensen besluiten neemt. Zo’n besluitvormingsproces vraagt om dialoog, respect en een goed oordelingsvermogen van de deelnemers over gemeenschappelijke zaken. Dit betekent, dat debatten verleden tijd zijn. Debatten moeten namelijk door iemand gewonnen worden en zijn derhalve niet geschikt voor het bereiken van win-win uitkomsten.  Het is juist belangrijk om met elkaar diverse keuzemogelijkheden te creëren voor oplossing van een probleem en deze te beoordelen op hun wenselijkheid. Daarvoor dienen bij voorkeur zoveel mogelijk mensen met hun eigen verschillende belangen betrokken te zijn. Zij zijn verantwoordelijk voor het creëren van oplossingen en het nemen van besluiten. Vertrouw daarbij op het proces van een goed gefaciliteerde dialoog tussen alle belanghebbenden. De kwaliteit van de besluiten zullen u blij verrassen.

Inmiddels zijn hiervoor mooie technieken ontwikkeld, zoals ‘World Café’ en ‘Whisdom Councils’, die het proberen meer dan waard zijn. Alleen in dialoog met anderen ontstaat vertrouwen, volgens mij een heel gezonde basis voor een duurzame samenleving. Kies voor elkaar en voor de wereld en ‘never underestimate the whisdom of the crowd’!

Op 14, 15 en 16 juni zal in het Filosofiehotel in Leusden door Jim Rough een workshop worden verzorgd over ‘Dynamic Facilitation’, een dialoog voor participatieve besluitvorming met de methode van ‘Whisdom Councils’. Zie www.delimes.nl voor meer informatie.