Mind of an Anarchist


Wat ik zeker weet

Onderheid

 

Er is een groeiend verlangen ons eigen leven te leiden, onze eigen weg in het leven te vinden. En er is een groeiend zelfvertrouwen om moedig te zijn en trouw te blijven aan die levensweg. Mensen willen kunnen staan achter hun beslissingen. We denken steeds meer zelf na over dingen en accepteren consequenties van onze besluiten. Het geeft een gevoel van vrijheid waar we al zo lang naar op zoek zijn. We willen niet meer geregeerd of geleid worden door mensen die keer op keer ons vertrouwen in hen hebben geschaad. Genoeg daarvan. Het is tijd, Onze Tijd.

Regeren is kennelijk voorschrijven aan mensen hoe het leven geleefd dient te worden. Het gaat gepaard met veel beleidmakerij, papieren werkelijkheden, die ver van de mensen af staan. Die tijd is voorbij. Het vertrouwen in de politiek en overheid was nog nooit zo laag in Nederland. Zelden zijn ze er in geslaagd een belofte na te komen. Het bijgeloof in wet en religie is tanende. Het is ons, de mensen, pijnlijk duidelijk geworden, dat ze vooral worden gehanteerd voor eigenbelang. Het machtsdenken heeft zijn tijd gehad. Het is tijd te erkennen, dat mensen een hoog zelforganiserend vermogen hebben, maar steeds worden tegengehouden om het toe te passen. Onder de vlag van een politieke partij of een ander ideologisch orgaan hebben we geen vrijheid gevonden. Het instituut overheid heeft onze levens verslonden. We hebben daar wel genoeg van. In toenemende mate nemen mensen zelf actie om hun leven op zinvolle wijze vorm te geven. ‘Burgerinitiatieven’ worden ze genoemd. Veel bestuurders hebben nog niet in de gaten, dat het om directe actie gaat van mensen zonder inmenging van de overheid. Krampachtig probeert de overheid vat te houden op deze acties door zich er tegenaan te bemoeien. Het heeft nauwelijks succes. Steeds meer politici en ambtenaren raken in conflict met zichzelf. Zij willen het goede doen voor de mensen, maar hun organisatie houdt ze tegen dat te doen. De rollen zijn omgedraaid. Directe acties van mensen sturen de overheid aan in plaats van dat de overheid nog langer voorschrijft wat dient te gebeuren.

Is dat erg? Ik denk het niet. In het kennistijdperk hebben mensen toegang tot vele bronnen voor het oplossen van hun problemen. Veel van die problemen werden ooit ‘politieke problemen’ of ‘overheidsproblemen’ genoemd en dienden dus door de politiek en overheid te worden opgelost. Het besef groeit, dat het ‘onze problemen’ zijn en dat wij, de mensen, ze dus ook zelf op moeten lossen. Een beweging die ik van harte toejuich. Als wij onze gemeenschap willen versterken, dan moeten we de rol van de overheid verzwakken. Het gaat niet om burgerparticipatie, maar om overheidsparticipatie, waarbij geldt: ‘Hoe kan de overheid nog een zinvolle bijdrage leveren aan de gemeenschap?’ Alle activiteiten van de overheid zullen tegen het licht worden gehouden. Dragen ze bij aan betere gemeenschap of niet? Zo niet, dan nemen wij, de mensen, er afscheid van. Piramides van macht worden vervangen door netwerken van mensen met eenheid van opvatting over hoe ze samen willen leven. Zij nemen regie voor de oplossing van hun problemen, waarbij van de overheid wordt verwacht dat zij hieraan op coöperatieve wijze bijdragen door de initiatieven mogelijk te maken. Heilige huisjes zullen hierbij moeten worden afgebroken. Deze verandering zal niet altijd even gemakkelijk gaan natuurlijk. Heel wat debatten en bureaucratische grindbakken zullen er worden opgericht door politici en ambtenaren, die nog in het oude machtsdenken vastzitten. Een voor een zullen ze worden geslecht. Onderschat nooit de kracht van de zwerm, vooral als die uit mensen bestaat.

Directe actie voelt als vrij leven met alle daarbij komende verantwoordelijkheden, maar in het volle bewustzijn van leven in een vrije gemeenschap. Het is geen technisch probleem, maar een activiteit van menselijk organiseren. De mensen geven wel aan wat handig is om voor iedereen op dezelfde wijze te organiseren. Die taak is dan aan een ‘onderheid’, de tegenhanger van overheid. Dat is wat ik zeker weet.



Genoeg geweest, het is nu of nooit

“Niets faalt beter dan een succesvolle strategie uit het verleden”

De huidige westerse samenleving lijkt aan het eind van haar levensduur te zijn gekomen. De signalen daarvoor zijn duidelijk: een economische crisis wordt met klassieke aanpakken niet opgelost, politieke ideologieën bieden geen uitzicht meer, democratieën worden maar geen democratie, het onderwijs sluit niet aan de eisen van de tijd, fossiele energiebronnen raken uitgeput, steeds meer mensen willen niet langer in loondienst werken, enzovoorts. De lijst kan nog lang worden uitgebreid. We bevinden ons op een breekpunt in de wijze waarop wij onze samenleving organiseren, maar willen het niet onder ogen zien. Gaan we door op de bekende weg, maar nu met nog meer daadkracht, beheersdrang, inzet en regelzucht of verlaten we onze comfortzone en gaan we op ontdekkingsreis naar de volgende fase van onze samenleving? Hoe , dat weten we nog niet precies. Het antwoord is echter Ja! De toekomst is immers al begonnen. De natuur wacht niet op ons. We gaan er in mee en kiezen voor mogelijk succes of we blijven hangen in successen uit het verleden en kiezen dus voor catastrofe. Aan Ons, de mensen, is de keuze.

De nieuwe organiseerprincipes van onze samenleving hebben zich al laten zien. Langzaam ontdekken we het belang van en de samenhang tussen bijvoorbeeld vertrouwen, verbinding, netwerken, zelforganisatie, organiseren, gelijkwaardigheid, distributie van welvaart, transparantie, ‘fairness’, overvloed, gebruik, zelfredzaamheid, duurzaamheid, kwaliteit en solidariteit. Het zijn fundamenteel andere organiseerprincipes, dan we gewend zijn. Het gaat niet meer over marktwerking, competitie, georganiseerd wantrouwen, politieke ideologieën, schaarste, groei, kwantiteit, managen, Grote Leiders, consumentisme, eigendom, concurrentie en meer van dat soort taal. De impact van het nieuwe inzicht zal dramatisch zijn. Ontzettend veel heilige huisjes over organiseren, leiderschap, onderwijs, economie en samenleving gaan op de schop. Wij, de mensen, hebben er genoeg van. Als de zogenaamde Grote leiders, topmanagers, politici en zelfs de kerk, steeds zichtbaarder voor iedereen, machteloos doorrommelen, corrumperen en zichzelf verrijken, dan is de omslag onvermijdelijk. Als je het patroon eenmaal herkent, dan zie je steeds vaker hoe verziekt de samenleving is met dit soort gedrag. Dan is de opkomst van een Occupy-beweging ineens niet zo gek meer en al helemaal geen toeval. Hoe meer wij deze ‘reality check’ doen, hoe vaker Wij, de mensen, besluiten dat het genoeg is geweest. Dan nemen steeds vaker zelf het heft handen en geven zelf vorm aan ons leven. En waarom ook niet? “You do it yourelf, unless someone does it better ….. what seldom is the case, ” zo leerde een IJslander ons deze zomer op studiereis door IJsland, twee jaar na het nationale faillissement van 2008.
We zitten op het breekpunt. Wat doen we? De nieuwe samenleving vraagt om een hogere complexiteit aan organiseervermogen. De natuur kan deze complexiteit aan. Zij herhaalt geen succespatronen uit het verleden, maar ontwikkelt nieuwe patronen in het hier en nu. Dat kunnen wij ook, als we er aan toe willen geven. Niemand houdt ervan overheerst te worden. We zijn allemaal anarchist. Laten we er een Coöperatieve Anarchie van maken. Een samenleving zonder overheersing van één individueel belang, maar gebaseerd op, bovengenoemde, natuurlijke organiseerprincipes. Nu is het moment. Het is er op of eronder. Het is aan U!



L’Etat c’est Nous

De huidige dominante parlementaire stelsels werken niet meer. In veel landen met zo’n stelsel laait regelmatig de discussie op te hervormen, bijvoorbeeld ons huidig kiesstelsel. Ook in Nederland werd onlangs weer het idee geopperd de kiesdistricten en het kiesstelsel te hervormen. Was het niet Minister Hillen die dit naar voren bracht? Volgens mij gaat deze discussie over iets groters dan kiesstelsels. Eigenlijk stellen we de ‘moderne’ democratische staat ter discussie. Het concept ‘staat’ of ‘natie’ is een gekunsteld concept, een onnatuurlijke manier om gemeenschappen te organiseren. Aanhangers van het begrip ‘staat’of ‘natie’ zijn meestal politici, bang dat ze hun macht, invloed en positie verliezen aan iets als kleine lokaal zelf-organiseerde gemeenschappen, regio’s zonder landsgrenzen en federaties, waarin de inwoners, ‘gewone burgers’ in hun taal, samen bepalen en besluiten in federaal of coöperatief verband. Het is lastig daarin je zin door te drijven.

Het begrip ‘staat’ kreeg zijn kracht onder andere door de unificatie van Duitsland en Italië in de 19e eeuw. Duitsland werd door Bismarck en keizer Wilhelm I gevormd en Italië door Cavour, Mazzini, Garibaldi en Vittorio Emanuelle II. De rest van de wereld heette ze van harte welkom. Eindelijk werd afscheid genomen van de rare principalen, republieken, pauselijke provincies en stadsstaten. Ze werden als officiële naties, rijken en overwinnars beschouwd, net als het Frankrijk onder zonnekoning Louis XIV. Deze rekende al eerder met geweld af met lokale zelf-organisernende gemeenschappen onder de slogan ‘L’état c’est moi’. Zijn voorbeeld werd en wordt gevolgd door recente zonnekoningen zoals Hitler, Stalin, Khadaffi, Mubarak, Kim Jong’il en andere Iwan’s de Verschrekkelijken.

Enkele eeuwen later staat het concept ‘staat’opnieuw onder druk. Onder invloed van de mogelijkheden van het internet en de sociale media, organiseren steeds meer mensen zelf hun zaken wel. Het afscheid van de verzorgingsstaat, die wel weet wat goed is voor de burgers, is al begonnen, maar nog niet tot politici en machthebbers doorgedrongen. Opkomsten bij verkiezingen zijn overal laag, want de mensen geloven niet langer in politici en al helemaal niet meer als wetgevende macht. Keer op keer voelen mensen zich belazerd door hun zognaamde parlementaire vertegenwoordigers. Gek worden ze van de bureaucratische regelgeving, die ze aan hun opleggen. Regels die steeds verder gaan, zelfs tot ver achter de voordeur, de Engelse uitdrukking ‘my home is my castle’ geweld aandoend.

De ‘gewone burger’is in veel zaken slimmer geworden dan de politici en staatsmannen die hun leven overheersen. Gedoe om zetels bij de G20, vetorechten bij de UN en dergelijk geneuzel, is niet hun ding. Ze dragen niet bij aan een betere wereld, maar splijten gemeenschappen van mensen en kosten bergen geld en energie. Gebruikmakend van hun eigen kracht en wijsheid organiseren in toenemende mate mensen hun eigen leven wel, bijvoorbeeld in lokale broedplaatsen of de Coöperatie Achterhoek, die onlangs werd opgericht. Lands- en gebiedsgrenzen gelden hierbij niet. Het zijn gekunstelde barrières, die ons meer in de weg staan dan helpen. Politieke belangen doen hierbij niet ter zake. Deze zelf-organiserende gemeenschappen geven zelf wel aan wat ambtenaren voor hun moeten faciliteren of officieel in regelgeving moeten vastleggen. Zo ondersteunt een moderne overheid de mensen. In IJsland hebben ze die les wel geleerd na de recente ervaringen met corrupte politici, die hun hoofd al te zeer lieten hangen naar industriële Iwan’s de Verschrikkelijken. De grondwet wordt daar momenteel herschreven door de mensen zelf. Daar kunnen wij een voorbeeld aan nemen. Als we dan toch echt willen hervormen, schakel dan de wijsheid van de mensen in, dan blijft het niet bij zoethouderij van de burgers. Wij, de mensen kunnen zelf heel goed aangeven wat er dan bij wet geregeld moet worden en wat niet. L’Ėtat c’est Nous!



Social Request: NU doorpakken!

Het kerstgevoel van 2010 kwam uit het Glazen Huis in Eindhoven. De afsluiting van een weergaloze week 3FM Serious Request leverde een recordbedrag op van €7.135.707. Niemand had gedacht dat het nog mogelijk was het bedrag van 2009 te evenaren toen de Nederlandse gedoogregering liet weten vanwege de bezuinigingen ook geen geld meer te geven aan het jaarlijkse nationale kerstevent. Deze gedoogregering verzweeg het gemeenschappelijke en deed de deur naar WIJ, de mensen, definitief op slot. WIJ de mensen sprongen hiervan massaal op tilt. Opgezweept door drie knotsgekke dj’s besloten WIJ, de mensen, de gedoogregering een poepie te laten ruiken: Ons feestje bederven? Ik dacht het niet!

De vlam sloeg in de pan. We moesten en zouden het bedrag van 2009 evenaren.  Of het nu voor malariakindjes of voor aan HIV lijdende weeskinderen in Oeganda is, het doel is zinvol en het motto was duidelijk: WIJ, de mensen, laten ze niet in de steek! Honderden initiatieven werden opgezet om geld in te verzamelen. Kinderen van nog geen tien jaar oud wisten een betere bestemming voor hun spaarcentjes dan het volgende playstationspelletje. Ouders werden gegrepen door zoveel medeleven en voegden grotere bedragen toe. Dan maar even geen winterefteling. Studenten, normaal gesproken moet je niet aan hun drinkgelag komen, besloten tot ludieke inzamelacties. Van koekjes tot condooms, alles werd verkocht om bij te dragen. De vele duizenden kleine bijdragen telden op tot de €7,1 miljoen op de slotavond. De menigte was uitzinnig en werd beloond met een sociaal spektakel, waarbij iedereen mee kon doen. Via sms, Twitter, TV, radio, e-mails, de krant en alle andere beschikbare media communiceerden ze met elkaar over hoe ze bijdroegen aan de goede zaak. Als beloning beleefden WIJ een prachtige kerstavond. De kerken moeten aan hun bezoek gemerkt hebben, dat zij de boot in 2010 helemaal gemist hebben. Het ultieme kerstgevoel kon je (mee)beleven met Serious Request in Eindhoven.

Hier hadden WIJ, de mensen, behoefte aan. In verbinding met andere deelnemers stonden we niet stil bij wat we belangrijk vinden, maar kwamen we juist in beweging. Het geduld waarmee WIJ in de rij stonden voor de brievenbus van het Glazen Huis, het respect voor iedere bijdrage, groot of klein, kweekte een saamhorigheid, die alleen maar kon eindigen in een groot feest. Over medemenselijkheid, betrokkenheid en solidariteit gesproken. Lieve Koningin, heeft u dat ook gevoeld toen u deze ‘gedrochtregering’ beëdigde? WIJ, de mensen, tot op de dag van vandaag nog niet. Er stond geen regeringsvertegenwoordiger op, die de moed bij elkaar raapte bij het zien van zoveel sociale actie en besloot om alsnog bij te dragen. De afstand tot de mensen is door de stellingname van de gedoogregering alleen maar groter geworden. Er zal een moment komen, dat WIJ de mensen hen niet langer zullen gedogen en dan mag u hopen, dat WIJ nog enig mededogen met u zullen hebben. Oproepen tot wederzijds respect heeft geen effect, onvoorwaardelijk wederzijds altruïsme wel. WIJ, de mensen, hebben geen behoefte aan de morele regelzucht van een gedoogregering, Paus of Koningin. WIJ regelen het voortaan zelf wel.

Serious Request 2010 was vooral ook een Social Request, een oproep aan iedereen om te tonen wat WIJ, de mensen, wel weten: “Er is sprake van een verbijsterende liefde, en WIJ, de mensen, ontkenden dat gevoel niet langer. WIJ, de mensen, begrijpen het verbijsterende aanbod, dat het leven in zich heeft. En WIJ, de mensen, vertrouwen niet langer op maatschappelijk blinde politici, Pausen en vorstinnen, die de liefde en het leven niet meer herkennen. #fail!” Het gevoelsmens Herman van Veen duidde ons de weg: de 21e eeuw gaat over Sociaal Kapitaal. Daarom een Social Request aan WIJ, de mensen: Wees moedig, laten we nu doorpakken! Wij doen het zelf wel. Als zij serieus willen aanhaken, dan zullen we dat overwegen, want WIJ weten: de belangrijkste les van het leven is tolerantie.



Leuk, zelforganisatie!

Tijd om iets over organiseren te schrijven, over zelforganisatie wel te verstaan. Op de LinkedIn groep van Stichting Zelforganisatie ontstond hierover al een interessante discussie. Het is voor veel mensen nog erg lastig om zelforganisatie te zien als een wezenlijk andere manier van organiseren als management. Dit heeft tot gevolg dat er mensen zijn die ‘sturing willen geven aan zelforganisatie’, want anders wordt het maar anarchisme en chaos. Bij een OrganisatieAnarchist gaan de haren dan overeind. Dat anarchisten kiezen voor wanorde en kiezen voor chaos is een misverstand. Anarchisten zijn slechts tegen overheersing van één individueel belang en het -isme is gebaseerd op zelforganisatie en op de principes van de chaostheorie.

Stichting Zelforganisatie - LinkedIn.com

In ons spraakgebruik spreken we over chaos als het om een wanordelijke toestand gaat. Ogenschijnlijk is dit misschien zo, maar eigenlijk is er slechts sprake van verwarring in het hoofd van de waarnemer. Als je goed kijkt, dan zie je, dat de chaotische toestand wel degelijk een orde in zich heeft, een nieuwe orde, waarvan het patroon echter nog niet door iedereen wordt herkend. Omdat wanorde voor veel mensen een onwenselijke situatie is gaan mensen de boel naar de hand zetten, naar hun eigen hand wel te verstaan. Dat noem ik dus managen. Daarbij wordt geen rekening gehouden met de belangen van anderen, waaronder zij die de nieuwe orde wel al zagen en de toestand helemaal niet wanordelijk vonden. Het naar eigen hand zetten van de situatie is behoorlijk overheersend gedrag en dus helemaal niet anarchistisch en ik ken talloze voorbeelden, waarbij deze manier van organiseren ook helemaal niet leuk uitpakt.

Managers, mensen die situaties naar eigen hand zetten, verwarren hun ingrijpen met organiseren. Ze stellen orde op zaken, zo menen zij. In mijn ogen echter maken ze de verwarring alleen maar groter. Zelforganiserend was er namelijk al orde ontstaan uit een zee van mogelijkeden, nieuwe ordeningen, die zich steeds weer aandienen. Individuele belanghebbenden beoordelen voortdurend de nieuwe mogelijkheden op bijdrage aan hun eigen belang. Dat is onze natuur. Het zijn gelijksoortige individuen, mensen bijvoorbeeld, die zwermen om het totale aanbod van mogelijkheden. Dat doen ze zelfstandig, maar niet zonder op elkaar te reageren. Er is voortdurend getwitter met feedback over de diverse mogelijkheden. Al zwermend en twitterend ontwikkelt zich in de zwerm op den duur een gelijkloop van belangen, ook wel synergie genoemd, waarbij zich een nieuwe samenhangende orde vormt, die een nieuw groter geheel van een hogere orde vertegenwoordigt. De hogere orde uit zich in een hogere complexiteit, ofwel meer onderlinge samenhang. De nieuwe orde komt zo emergent tot stand, waarbij de keuze van de zwerm niet automatisch voor de beste oplossing is, maar voor die oplossing die het beste alle individuele belangen dient, de meest optimale oplossing. Een democratische keuze voor een bepaalde oplossing komt hierbij niet aan te pas. En er is in de zwerm ook geen Grote Leider aan wie zoveel verstand en wijsheid wordt toegedicht, dat die de juiste keuze voor iedereen weet te maken. Het zijn steeds individuele keuzes die gemaakt worden, waarbij individuen diverse oplossingen testen.

Uiteindelijk ontdekken de leden van de zwerm, dat er één oplossing bovenuit springt die voor vrijwel iedereen goed lijkt te werken. Die oplossing wordt flink rond getwitterd en dat is hem dan, de nieuwe richting, de nieuwe orde. Deze orde wordt tijdelijk overeengekomen, een Tijdelijk Werkbare Overeenstemming en zolang het werkt is deze orde prima. Daar is volgens mij niks wanordelijks aan en de totstandkoming verloopt geheel zelforganiserend, ongepland en zeker niet gemanaged. De nieuwe oplossing blijft bestaan, totdat de zwerm van gelijksoortige individuen uit weer een nieuwe set van vele mogelijkheden een nieuwe keuze maakt. Hoe meer beperkingen men oplegt aan de zelforganisatie, hoe groter de kans dat de zwerm kiest voor een niet-optimale oplossing, maar voor een oplossing die slechts een enkel individueel belang, of die van enkelen, dient.

Voorwaarde is, dat de zwerm elkaar vertrouwt en dat geen enkel individu beschikking heeft over alle informatie die nodig is om de keuze te kunnen maken. Juist het niet hebben van volledige informatie maakt dat individuen elkaar opzoeken. De kennis van de zwerm wordt dan optimaal ingezet voor de individuele keuze, een uiterst creatief proces, met hoog innovatief gehalte. Vertrouw er op dat uiteindelijk de individuele leden van de zwerm over voldoende oordelend vermogen en verantwoordelijkheid beschikken om het zelforganiserende proces voldoende ordelijk te laten verlopen. Mensen willen er geen rommeltje van maken, ze houden alleen niet van oplossingen waar ze de zin niet van inzien.

Sturing geven aan zelforganisatie of het managen van zelforganisatie, in welke aardige vorm dan ook, beschadigt derhalve het vertrouwen en het creatief proces en slaat bovendien het innovatief vermogen van de zwerm dood. Volgens mij genoeg redenen om zelforganisatie niets in de weg te leggen. Organisaties zullen er een stuk leuker door worden.